De werkgroep Professionalisering was van 14 tot 24 april 2009 op werkbezoek in Nederland en Vlaanderen. In deze groep zitten: Henna Fung Loy - Tan-A-Kiam, Vemia Rensch - Rantwijk, Hilda Ratling - Rantwijk, Carol Ann Overman - Bobson, Jeannette John, Sharda Kanhai - Jaglal.
Hieronder kunt u een verslag lezen van het werkbezoek:
- Dinsdag 14 april, bezoek aan de KPC-groep
- Woensdag 15 april, Dag van de Jonge Jury
- Donderdag 16 april, spelling
- Vrijdag 17 april, meertaligheidsonderzoek
- Borden, borden en borden - weekendoverpeinzing
- Maandag 20 april, Hogeschool Utrecht en basisschool de Lochtenbergh
- Woensdag 22 april, basisschool De Mandala in Gent
- Donderdag 23 april, basisschool 't Landje in Rotterdam
- Vrijdag 24 april 2009, basisschool De Regenboog in Leuven
Dinsdag 14 april, bezoek aan de KPC-groep
Op 14 april is een bezoek gebracht aan KPC-groep in Den Bosch. Er waren twee presentaties: een over de taken van KPC-groep (door Jan Arts) en een over het Expertisecentrum Nederlands (door Heleen Strating).
De KPC-groep is voornamelijk aan het werk voor het ministerie van OCW, maar de praktijk wijst uit dat ze eerder werkt aan directe bijstand aan scholen. Dat er een crisisteam 24 uur per dag beschikbaar is voor scholen heeft indruk gemaakt op de dames van de werkgroep.
Heleen had inkijkexemplaren van boeken/dvd's uitgestald. De titels zijn overgenomen in de hoop dat de boeken met dvd's/cd's gekocht kunnen worden De groep was vooral geïnteresseerd in het interactief voorlezen. De tussendoelen die door Heleen zijn uitgedeeld, wil de werkgroep in Suriname toepassen.
Het plan is om binnen de werkgroep te werken aan een hand-out voor de leerkrachten. Dit moet gebeuren voor oktober 2009. De school begint op 1 oktober. Voor de intersectievergadering (vergadering van alle secties van middelbare scholen) wil de werkgroep een eendaagse workshop organiseren voor de leerkrachten Nederlands van de kweekscholen: Albert Cameron Instituut, Surinaams Pedagogisch Instituut, Christelijk Pedagogisch Instituut, ScholenGemeenschap Nickerie, met als thema: interactief taalonderwijs. In aansluiting op dit onderwijs kan tijdens de intersectievergadering het curriculum van het vak Nederlands op de kweekscholen aangepast worden.
Daarna is gedacht aan vervolgworkshops begin januari 2010 en aan het eind van de paasvakantie. Tijdens deze workshops zal er evaluatie plaatsvinden, uitwisseling van ervaringen/opdrachten en er zullen vervolgafspraken gemaakt worden. Lukt deze opzet met de kweekscholen, dan kunnen we in het schooljaar 2010-2011 van start gaan met andere middelbare scholen, bijvoorbeeld vwo scholen.
Woensdag 15 april, Dag van de Jonge Jury
Op woensdag 15 april 2009 was de groep in Scheveningen om de Dag van de Jonge Jury mee te maken.
Er waren ruim 1400 leerlingen met hun begeleiders aanwezig. Ondanks de grootte van de groep, verliep de dag heel ordelijk. Deze dag was een geweldige belevenis voor de werkgroep. De organisatie heeft niets aan het toeval overgelaten om het de leerlingen naar de zin te maken. De leerlingen bleven nooit lang in het theater. Er was steeds een warming up-activiteit. Buiten de theaterzaal waren er verschillende stands: boeken werden verkocht of geruild, auteurs signeerden boeken, er waren 3 workshops waaraan leerlingen konden meedoen en nog vele activiteiten. Naar onze mening hebben de leerlingen zich geen moment verveeld.
De entertainment was gaaf. Er was een dans- en zangoptreden door jeugdidolen. Wij hebben ook af en toe moeten dansen.
Opvallend was de manier waarop de presentator de auteurs interviewde: de vragen die hij aan hen stelde, waren afkomstig van de leerlingen van de verschillende scholen. De conferencier hield zich niet alleen bezig met het presenteren, maar hij hield het publiek ook op een aangename manier bezig door te laten waven en op een ritmische manier te laten klappen en roffelen. Opmerkingen uit de zaal wist hij op een flexibele manier op te vangen.
De winnares van de genomineerde boeken werd via een kabel boven onze hoofden naar het podium gehaald. Deze opkomst was indrukwekkend.
Wij zijn blij dat we deze dag hebben mogen meemaken. Op deze manier wordt het leesplezier van leerlingen zonder meer gestimuleerd. Bij ons is het idee ontstaan om het lezen van jeugdboeken in Suriname op een dergelijke manier te bevorderen. Voor deze groep in de leeftijdsklasse van 12 tot 16 jaar is er geen kinderboekenfestival (lagere school) en geen Inktaapproject (middelbare school). Deze manier zou fantastisch zijn om hun leesplezier op te wekken. Wij zijn wild enthousiast en boordevol inspiratie om wat we hebben meegemaakt toe te passen in Suriname.
Nog helemaal in de roes van 'de jonge jury', de uitslag van het winnend jeugdboek, 'Sproetenliefde' van de zo jonge auteur Marien Stoffels, de manier waarop zij daverend aan een lus of katrol omlaag denderde naar het podium, de schrik bij iedereen zichtbaar, het feit dat wij Francine Oomen boeken voor dochters hebben doen signeren, komen wij in een moe en voldane sfeer aan op het strand bij de club Borabora. Jammer, er is daar geen afdak. Ja, Surinamers houden van de zon, maar indirect. Het mag mooi schijnen, maar wij willen onder een parasol of echt afdak. Het gezelschap heeft wel gezorgd voor het bijna vergeten van die zon. Liesbet Vannyvel (projectleider bij de Taalunie) is een aangename babbelkous, terwijl Martijn Nicolaas (projectleider bij de Taalunie) Daan van Stichting Lezen Nederland heeft meegenomen als versterking tegen negen vrouwen; Grietje en Linne van Inktaap Vlaanderen meegeteld. Onder het genot van een hapje en een lekker glas wijn, met uitzicht over een grijze zee, blote torso's van menig zonnebadende zonaanbidders (dat gaat er bij ons niet in) hebben wij een Scheveningse middag meegemaakt. Na afloop heeft Martijn, precies als op de heenweg, weer de tasjes van enkele leden gesjouwd. Flinke vent hoor. Na de eerste toch wel vrij droge dag, is woensdag aan het strand een zonnig hoogtepunt.
Donderdag 16 april, spelling
Met de ervaring van de Dag van de Jonge Jury nog vers in het geheugen, gingen we donderdag 16 april heel enthousiast naar het kantoor van de Taalunie. We arriveerden een half uur voor de tijd. Bovendien hadden we ervoor foto's gemaakt met Louis Couperus, die niet ver van het kantoor in brons gegoten staat.
Op deze dag zou de werkgroep een presentatie krijgen over de Taalunie, de geschiedenis van de spelling en de nieuwe spelling. Ofschoon Rik Schutz als een van de inleiders aangaf dat het saaie onderwerpen waren, bleek het tegendeel in de praktijk. Door de optimale participatie van de werkgroep, haar enthousiasme en spellingkennis kan deze dag als geslaagd beschouwd worden.
Op sommige vragen over de nieuwe spelling had de schrijver van de Leidraad in het Groene Boekje geen pasklaar antwoord. Zo werd gevraagd waarom bepaalde aanduidingen van bevolkingsgroepen met een hoofdletter worden geschreven en andere niet. En waarom de afkortingen van maanden en dagen geen punt krijgen. De schrijver heeft de vragen meegenomen en beloofd het antwoord te zoeken voor ons. Indien de groep nog vragen en onduidelijkheden heeft, kan ze altijd bij hem terecht. Hij heeft te kennen gegeven dat hij geprikkeld is geraakt om door te gaan met de spelling door ons enthousiasme.
Tijdens deze dag zijn er geen regels aan de orde gekomen die nieuw zijn voor ons. Wel zijn we te weten gekomen wat de ideeën en/of gedachtes zijn achter bepaalde spellingregels en dit was zeer verhelderend.
Vrijdag 17 april, meertaligheidsonderzoek
Op vrijdag 17 april 2009 heeft de groep een bezoek gebracht aan Sjaak Kroon op de Universiteit van Tilburg om van hem een tussentijds verslag te krijgen van het meertaligheidsonderzoek dat hij in 2006 in Suriname heeft verricht.
De Surinaamse docenten waren het in de meeste gevallen eens met de verkregen en verwerkte resultaten. De discussie die ontstond over de vraag of een moedertaal als een ondersteunend vak aangeboden moet worden, was levendig en interessant. De groep vond dat er daaraan geen behoefte meer moet/zal zijn, maar als er een keuze gedaan moet worden voor een tweede taal, dan zullen de leerlingen en leerkrachten beslist voor het Engels kiezen.
Als feedback gaf de groep aan Sjaak mee dat bepaalde districten op basis van bepaalde overeenkomsten samen genomen kunnen worden bij de uitslagen van het onderzoek. Hij zal bij de uitkomsten ook rekening houden met regio's. Uit het onderzoek van Sjaak Kroon blijkt dat het Nederlands de voorkeur heeft boven de andere talen die gesproken worden. De resultaten bevestigen wat wij als leerkrachten al weten, maar wat nog niet eerder wetenschappelijk is bewezen, namelijk:
- dat het Nederlands door steeds meer mensen (leerlingen) wordt gesproken;
- dat het Nederlands voorlopig nog een belangrijke rol zal spelen;
- dat het Nederlands het meest wordt gesproken op de scholen;
- dat de andere moedertalen naast het Nederlands zullen blijven bestaan als gesproken taal.
Het is een verscheidenheid aan talen waarbij de officiële taal het Nederlands is.
Borden, borden en borden - weekendoverpeinzing
Bij ons hebben wij als ultiem hulpmiddel in de klas, het schoolbord. Vroeger hebben de scholen driedelige zwart of groen geverfde borden gebruikt, tegenwoordig mogen we al blij zijn als het middelste deel er nog hangt. Letterlijk erbij hangt, want vaak genoeg zijn er al heel wat jaartjes verstreken sinds er een likje verf over is geweest. Door het opplakken van flappen met allerlei nieuwerwetse en ouderwetse plakmiddelen, van plakprit tot punaises, hebben zich soms vreselijke kraters en groeven een verblijf gevonden op vele Surinaamse schoolborden. We moeten er vaak om heen weten te schrijven, willen we niet dat de leerlingen trema's of koppeltekens ontwaren boven of bij hetgeen wij op het bord doen. Ja, de schoolborden in Suriname zijn aan vervanging toe. Op hbo-opleidingen en ook wel op de middelbare scholen maakt men soms gebruik van een whiteboard en/of een standaard met flappen. Tegenwoordig kan menig academicus wel overweg met een powerpointpresentatie. Maar niet alle scholen of opleidingsgebouwen hebben de faciliteiten hiervoor. De mogelijkheid hiertoe moet geschapen worden, denk ik zo.
Tijdens het bezoek aan de KPC-groep hoor ik voor het eerst van het digitale schoolbord tijdens een powerpointpresentatie. Ik vraag me af wat dat is. Vrijdag bij Jacques Kroon op bezoek in Tilburg, maakt hij ook gebruik van een powerpointpresentatie, maar wat heel opvallend is, is dat hij tijdens het uitleggen grijpt naar een beweegbaar bord, wat hij ervoor trekt en dwars door de gegevens die zijn geprojecteerd door de beamer, extra uitleg schrijft op het bord. Gekke gewaarwording, dat het oude schoolbord, nu op wieltjes, nog bruikbaar is in een klassensituatie.
Dat is nog niets vergeleken bij de eerste echte kennismaking met het digitale schoolbord, bij Huub Lucas van uitgeverij Zwijssen. Hij laat ons zien hoe gemakkelijk je de methoden kan opvragen, oefenbladen en toetswerk kan kopiëren. Zo makkelijk om te gaan in cyberspace met het onderwijs. De computer is in het groot zichtbaar op bordformaat en de toetsen zijn met een pen of de vinger in te stellen. Niet te hard tappen, want zo'n touchscreen kan alleen als men er teder mee omgaat werken. Dat hebben we vandaag gedemonstreerd gekregen op de Hogeschool Utrecht toen Annelies Ricota heel hard tikte op het scherm, dat niet reageerde. Joé Beijer heeft met een pen op een blanco werkblad geschreven, waarna zij het scherm heeft verkleind, terug is gegaan naar een vorig scherm om terug te komen bij haar presentatiemateriaal. Wow, dat is echt een openbaring.
Op de basisschool de Lochtenberg zijn bijna alle klassen, zeker die van de bovenbouw, voorzien van een digitaal schoolbord. Hier wordt er dagelijks mee gewerkt. Als wij nu heel idealistisch, net niet hypothetisch, digitale schoolborden bestellen, waar zullen we die dan moeten plaatsen en wat te doen als er stroom uitvalt...
Maandag 20 april, Hogeschool Utrecht en basisschool de Lochtenbergh
We hadden niet kunnen bevroeden dat een reisje van normaliter 10 minuten van Utrecht CS naar de Hogeschool Utrecht zo lang zou duren. Jawel hoor, met de hulp van onze Surinaamse navigator verdwaalde onze Nederlandse chauffeur en hadden we een leuke en onverwachte sightseeing door Utrecht.
Op de Hogeschool Utrecht zagen we een jongedame opgelucht en uitbundig naar ons zwaaien om ons te verwelkomen. Vanaf dat moment ging alles in een sneltreinvaart. De presentaties hebben ons laten zien op welke manieren we ook in ons onderwijs meer aandacht kunnen besteden aan de taal in alle vakken. De samenwerking met het IOL kwam ook aan de orde.
Op het eind van de ochtend gaven we aan welke knelpunten wij in ons onderwijs ondervinden, zoals nog geen of onvoldoende interactief onderwijs, gebrekkig leermiddelen en achterhaalde methoden.
In de kantine mochten we snel een broodje pakken om mobiel te lunchen op weg naar Tilburg. Gedurende de reis over de grote rivieren bracht onze chauffeur/gids een stukje aardrijkskunde en plantkunde uit onze schoolperiode tot leven. We zagen de Rijn, de Maas, de Waal, knotwilgen (nee Vemia, geen genotwilgen) en mini-appelboom-gaarden. Met een beetje hulp vonden we de basisschool de Lochtenbergh. In groepjes stapten wij de klassen binnen, volgden enkele lessen, hadden babbeltjes met leerkrachten en leerlingen.
In groep 1 mochten we een lesje bijwonen, waarbij de leerkracht interactief bezig was. Op de vraag waarom een lieveheersbeestje niet kon vliegen, antwoordde een jongetje na enig nadenken, dat het beestje waarschijnlijk een vegetariër was. Jammer dat de juf er niet op inging om te weten welk verband hij legde tussen het niet kunnen of willen vliegen van het lieveheersbeestje en een vegetariër.
De leerlingen van groep 6 waren bezig met tegenstellingen. Ze moesten ook zinnen maken met de tegenstellingen, bijvoorbeeld goed - slecht. Het was heel goed dat de meester er direct bij zei dat er niet over personen geschreven mocht worden.
Een leerling gaf als tongbreker: "De slome slager slaat de slipper dood." Het ging om te gekke zinnen...
We hebben gezien hoe men met 'kansrijke taal' in de praktijk te werk gaat. Heel interessante lessen en werkvormen voor bijvoorbeeld woordenschatuitbreiding. Op de gang en in het handvaardigheidslokaal schrokken we van de monsters die we zagen. Nadat we van onze schrik bekomen waren, begrepen we dat de school aanstaande donderdag meedoet in een parade van vreemde vogels. Jammer dat we er niet bij kunnen zijn.
Woensdag 22 april, basisschool De Mandala in Gent
Op deze school vonden we het geweldig hoe de juf de verhaaltjes, de versjes, de liedjes van de kinderen ter plekke vastlegde door te tekenen en te schrijven op een groot vel papier.
Wat heel interessant is op deze school is dat er twee keer per week aan de Turkse leerlingen les wordt gegeven in het Turks.
De leerlingen leren plannen, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid middels gedifferentieerd onderwijs.
De school zorgt voor een kindvriendelijke omgeving door een familiemuur waarop de leerlingen o.a. foto's van hun familie mogen zetten. De school zorgt voor een oudervriendelijke omgeving door informatie op het bord bij de ingang te zetten en door fotoboeken waarin foto's van hun kinderen staan.
Donderdag 23 april, basisschool 't Landje in Rotterdam
Op de basisschool 't Landje in Rotterdam waren we verbaasd over het feit dat het vak filosofie gegeven wordt in alle groepen. De leerlingen konden, zonder dat hun antwoorden als fout of goed beoordeeld werden, hun mening geven. De onderwerpen varieerden van "kan iemand tellen" tot "is het koud op de Noordpool".
Deze school noemt zich een kunstzinnige basisschool, omdat ze zich toelegt om alle kinderen de gelegenheid te geven zich op elk gebied te ontplooien. In de naschoolse opvang zijn er veel activiteiten die vrijblijvend zijn, maar veel bijdragen aan de kunstzinnigheid.
Het was leuk dat we welkom werden geheten door de adjunct-directeur die een Surinaamse achtergrond heeft. Het gaf meteen een gevoel van betrokkenheid. Verder was het een ervaringrijk moment om de filosofielessen bij te wonen. Het was indrukwekkend om te zien dat de leerlingen uit groep 1 en 2 op creatieve manier zich leren uiten, overleg met elkaar plegen en zelf tot een oplossing van problemen komen. Bijvoorbeeld over het onderwerp saaiheid: welke kleur vind je minder saai en zou je vrolijk maken; waarom maakt de kleur je vrolijk?
Dat leerlingen vanaf de kleuterschool al leren na te denken en hun mening vormen/geven over van alles en nog wat, is geweldig. Zo leren ze kritisch nadenken en durven ze te reageren zonder dat het antwoord gelijk als fout wordt aangerekend.
Dat elk niveau op zijn eigen manier werkt aan eenzelfde thema was een eye-opener.
Vrijdag 24 april 2009, basisschool De Regenboog in Leuven
De leerlingen bepalen over welk project er gesproken zal worden. Volgens mij is dit een moeilijke taak voor de leerkracht, omdat deze onvoorbereid over het project moet praten en activiteiten moet ontplooien die het project raken.
De leerkracht laat de kinderen zelf hun fouten verbeteren door het verhaaltje dat een leerling verteld had, met de fouten op te schrijven en ook met de fouten voor te lezen. Tijdens het voorlezen corrigeerden sommige kinderen spontaan de foute woorden.
In de kleutergroep (2 - 3 jaar) werden de kleuters na de vertelronde waarin het project gekozen werd, in groepen verdeeld om hun activiteit te kiezen of te bedenken.
De leerlingen zitten op een democratische school waarbij ze inspraak en beslissingsrecht hebben. Zo is er een raad van leerlingen vanaf de kleuterschool tot en met de zesde klas. Zo had de raad aangegeven dat er meer zand in de zandbakken moest. De directie zorgt dan ervoor dat het zand komt. Er wordt dus daadwerkelijk geluisterd naar wat de leerlingen zeggen/willen. Dit laatste vinden wij uniek, dat leerlingen ook zeggenschap hebben.
De hele delegatie met rechtsonder de Taaluniemedewerkers Maryse Bolhuis en Helen Chang
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
