De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) stimuleert wetenschappelijk onderzoek aan Nederlandse universiteiten en instituten en bevordert de kwaliteit ervan. Daarbij speelt het element vernieuwing een belangrijke rol. NWO bevordert daarnaast de verspreiding en toepassing van onderzoeksresultaten die (mede) dankzij NWO-steun zijn behaald. Zij voert een actief voorlichtingsbeleid dat zich richt op onderzoekers, maar ook op de media, de politiek en het grotere publiek. Om dit te realiseren ontvangt NWO een bedrag van omstreeks M€450 van de overheid. Het meeste komt van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, maar ook andere ministeries dragen bij. NWO richt zich op alle in Nederland beoefende wetenschapsgebieden, van natuurkunde tot godgeleerdheid en van informatietechnologie tot minderhedenonderzoek.
NWO is, oorspronkelijk als ZWO, bij wet ingesteld en bestaat inmiddels ruim 50 jaar. Organisatorisch is NWO opgedeeld in negen wetenschapsgebieden, waarmee alle wetenschappelijke domeinen worden bestreken: Aard- en Levenswetenschappen, Chemische Wetenschappen, Exacte Wetenschappen, Geesteswetenschappen, Maatschappij- en Gedragswetenschappen, Zorg Onderzoek Nederland / Medische Wetenschappen, Nationale Computerfaciliteiten, Technische Wetenschappen, en Wetenschappelijk Onderzoek van de Tropen en Ontwikkelingslanden.
De belangrijkste uitvoerende taken van NWO zijn het verlenen van subsidies voor toponderzoek en onderzoeksapparatuur en het inhoudelijk coördineren van onderzoeksprogramma's. De subsidiemogelijkheden die NWO biedt, zijn:
- Subsidies voor personeelsplaatsen (projecten en programma's)
- Persoonsgerichte subsidies
- Publicatiebijdragen
- Investeringen (apparatuur, databases, etc.)
- Meet-/gebruikstijd op grote faciliteiten (supercomputers, DUBBLE)
- Beurzen en Internationale samenwerking
- Overige steunvormen
Taal- en spraaktechnologie valt primair onder het wetenschapsgebied Geesteswetenschappen (GW). GW stimuleert het Nederlandse onderzoek op het gebied van geschiedenis, kunstgeschiedenis, archeologie, taalwetenschap, literatuurwetenschap, theologie, filosofie en film-, muziek- en theaterwetenschap, over de volle breedte van het wetenschapsterrein. Verder is GW penvoerder van diverse (interdisciplinaire) programma's waarvan het onderzoek zich uitstrekt over zowel thema's op het gebied van de taal- en spraaktechnologie, als thema's betreffende de multiculturele en pluriforme samenleving, het culturele erfgoed, of de bestudering van verouderingsprocessen van kunstwerken.
Het belangrijkste NWO-programma op het gebied van taal- en spraaktechnologie dat momenteel loopt, is het Corpus Gesproken Nederlands (CGN). Dit Vlaams-Nederlandse project heeft tot doel een geannoteerd corpus samen te stellen van ongeveer 10 miljoen gesproken woorden en is in 1998 aangevangen. Een corpus gesproken Nederlands is onontbeerlijk voor de verdere ontwikkeling van de taal- en spraaktechnologie, en voorts ook van groot belang voor het onderzoek binnen lexicografie, fonetiek/fonologie, syntaxis, sociolinguïstiek, psycholinguïstiek, taalonderwijs en conversatieanalyse. Inmiddels zijn de eerste drie van de zeven releases gereed gekomen. Het corpus wordt gevormd door een selectie van een groot aantal fragmenten van (opnames van) gesproken tekst. In totaal gaat het om zo'n duizend uren spraak. Al het materiaal wordt orthografisch getranscribeerd en er vindt een oplijning plaats tussen de orthografische transcriptie en het spraaksignaal. De orthografische transcriptie vormt het uitgangspunt voor de lemmatisering en de toevoeging van woordsoortinformatie. Verder is er voor een selectie van één miljoen woorden voorzien dat er een brede fonetische transcriptie wordt vervaardigd, er een geverifieerde oplijning op woordniveau beschikbaar komt en er verrijking plaatsvindt met een syntactische analyse. Tenslotte wordt een bescheiden deel van het corpus van een prosodische annotatie voorzien. De looptijd van het project is 1998 - 2003. Het totaalbudget is circa M€2,7 aan Nederlandse zijde en M€1,6 aan Vlaamse zijde. De financiering is afkomstig van NWO, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), en het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Administratie Wetenschap en Innovatie (AWI). Eenmaal voltooid, zullen de exploitatierechten van het CGN in handen komen van de Nederlandse Taalunie.
In ontwikkeling is het programma Interactieve taal- en spraaktechnologie in Multimodale Informatie-eXtractie (IMIX). Om bedrijven op termijn in staat te stellen meer complexe (Nederlandstalige) informatiesystemen te ontwikkelen is een serieuze inspanning noodzakelijk ter vergroting van de strategisch- fundamentele kennis op het gebied van de Nederlandse taal- en spraaktechnologie. Doelstelling van het nieuwe onderzoeksprogramma, dat in nauw overleg tussen de gebieden Geesteswetenschappen en Exacte Wetenschappen wordt voorbereid, is de bestaande aanzienlijke expertise op dit gebied te verbreden in de richting van complexere multimodale informatie-extractie. Een programmavoorbereidingcommissie met vertegenwoordigers uit de universitaire wereld en het bedrijfsleven heeft een concept programmavoorstel met onderzoeksthema´s voor de (middel)lange termijn uitgewerkt.
Taaltechnologie komt daarnaast ook aan bod in het onderzoeksprogramma Toegankelijkheid en Kennisontsluiting in Nederland in 2000 (ToKeN2000) van het wetenschapsgebied Exacte Wetenschappen. ToKeN2000 richt zich op toegankelijkheid (van kennissystemen voor de gebruiker) en op kennisontsluiting (het naar boven halen van impliciete informatie uit ruwe gegevens): twee markante condities voor een optimale gebruikmaking van de elektronische snelweg. Taaltechnologie is een van de vijf fundamentele onderzoeksonderwerpen waarop in de eerste fase van het programma onderzoek in gang is gezet.
NWO maakt ook deel uit en staat mee in voor de financiering van het Nederlands-Vlaamse TST-Platform.
Documenten:
| Geesteswetenschappen Strategienota 2002 - 2005 | NWO - GW | 2001 | -- | |
| NWO Strategienota 2002 - 2005. Thema's met Talent | NWO | 2001 | HTML | |
| Regeling subsidieverlening | NWO | 2001 | -- |
Contactpersoon:
Alice DijkstraNWO, Gebiedsbestuur Geesteswetenschappen (GW)
Postbus 93120, 2509 AC Den Haag, Nederland
tel: +31 70 344 07 36 - fax: +31 70 347 16 23
e-mail: dijkstra@nwo.nl
website: http://www.nwo.nl/
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
