Het komt vaak voor dat klanten en vertaalbureaus vertalers vragen zich te houden aan de terminologie en stijl van bestaande, eerder gemaakte vertalingen. Vanzelfsprekend, zou je kunnen zeggen. Maar wat moet een vertaler doen wanneer hij of zij ontdekt dat de kwaliteit van de desbetreffende vertalingen slecht is? Bijvoorbeeld wanneer er letters ontbreken, de interpunctie verre van perfect is, en de lange samengestelde woorden als twee aparte woorden zijn geschreven. En dit zijn maar kleine problemen vergeleken met veel ergere zaken, zoals syntaxisfouten en de inconsistente terminologie.
Het is vaak een moeilijke en tijdrovende klus een klant van je gelijk als vertaler te overtuigen. Mijn ervaring is dat als je daar eenmaal in geslaagd bent, deze klant voor langere tijd aan jouw kant zal blijven en jou als autoriteit in de desbetreffende taal zal beschouwen. Hiervoor is natuurlijk niet alleen grondige taalkennis nodig, maar ook een goed onderbouwd gebruik van terminologie en kennis van de vakgebieden waarin je gespecialiseerd bent. Kortom, dat vraagt om systematisch terminologiebeheer.
Vertalers die aan systematisch terminologiebeheer doen, houden meestal een terminologische databank bij. Deze databank bevat belangrijke informatie over elke term (het vakgebied waarbinnen de term gebruikt wordt, definitie, relaties met andere termen, vertaling in verschillende talen, context, combinatoriek, bronnen etc.) Deze informatie kan worden gebruikt bij het expliciteren van de keuze voor een bepaalde vertaling. De betrouwbaarheid van de gebruikte bronnen en de definities van de bron- en doeltaaltermen spelen hier een belangrijke rol. Als een vertaler zich d.m.v. systematisch terminologie-onderzoek heeft verdiept in een bepaald vakgebied en een termenbank bijhoudt, kan hij zijn keuze voor een bepaalde term verantwoorden. Bovendien komt zo’n vertaler geloofwaardiger over dan een vertaler die puur op ad-hocbasis met terminologie omgaat.
Dit neemt natuurlijk niet weg dat ad-hocterminologie een manier is en blijft om dagelijks met terminologie om te gaan. Zelfs in de meest recente termenbanken kunnen termen ontbreken. In dat geval kan ad-hocterminologie een oplossing bieden. Maar ad-hoconderzoek leidt slechts tot voorlopige resultaten, die in de regel niet worden opgeslagen. Daarom is een systematische aanpak op de lange duur efficiënter en betrouwbaarder. De vraag blijft: hoe kunnen vertalers hier tijd voor vrijmaken? En waar kunnen vertalers hier meer informatie over krijgen?
De eerste vraag ligt bij de vertalers. Wie regelmatig teksten uit een specifiek vakgebied vertaalt, zal de investering in tijd snel terugverdienen in de vorm van hogere efficiëntie en kwaliteit. Aan de tweede vraag probeert het Steunpunt invulling te geven met een cursus systematisch terminologiebeheer dat binnenkort op onze website zal verschijnen.
(geschreven door Attila Görög en Hennie van der Vliet)
Reacties
Reageer:
N.B. Uw reactie kan niet langer zijn dan 2000 tekens.
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
