Ervaringen met verboden boeken
Redenen om een boek te verbieden
Verboden te lezen
In Suriname mochten slaven niet leren lezen. Dit was niet vreemd, want heel veel blanke meesters konden dat zelf niet. Zendelingen probeerden vanaf 1754 slaven te bekeren en leerden hen psalmen en teksten uit de Bijbel in hun eigen taal, het Sranan. Ook leerden ze de Bijbel lezen. Vanaf 1856 mochten ze leren schrijven in het Sranan en pas na de afschaffing van de slavernij in 1863 in het Nederlands. Huisslaven in Paramaribo verstonden wel Nederlands, maar mochten dat niet gebruiken.
Inmiddels is het Nederlands veruit de populairste leestaal in Suriname, zo blijkt uit een enquête naar leesgedrag in 1997. Ongeveer de helft van de lezers leest ook Engels.
In ons taalgebied kennen we het verschijnsel verboden boeken amper. Bij ons onderzoek vertelde 12% dat zij ooit de raad gekregen had een bepaald boek niet te lezen, of dat dat zelfs verboden werd. Meestal vonden ouders of leerkrachten de lezer te jong voor het boek. In Vlaanderen (meer dan in Suriname en Nederland) werd een boek vooral verboden vanwege seks of erotiek. Maar verbieden is kennelijk een goede aansporing om te lezen, want 64% las het verboden boek uiteindelijk toch!
Moeten boeken verboden worden?
Overigens kan bijna 60% van de ondervraagden zich best voorstellen dat boeken verboden worden. Dat zou bijvoorbeeld kunnen gelden voor boeken die aanzetten tot geweld (46%), of omdat bevolkingsgroepen of godsdiensten belachelijk gemaakt worden in een boek (23 respectievelijk 22%). Ruim 30% vindt dat er nooit een reden is om een boek te verbieden.