Ik moet twee verschillende 'Nederlandsen' leren
Dante Anton uit Peru woont sinds 2005 in Leuven, in België. Hij is getrouwd met een Nederlandse. Dante wil werk vinden in zijn eigen sector - hij is bio-ingenieur en volgt een masteropleiding.
Dialectwoord
'In Antwerpen heb ik een intensieve cursus Nederlands gevolgd die niet erg gestructureerd was. Ik ben een 'na de les'-persoon: ik moet in de les gemotiveerd worden en informatie krijgen, die ik thuis dan kan leren. De groep was heel heterogeen; sommigen waren al tien jaar in België. Ik kon van hen niet veel leren, ze maakten fouten. Dan gebruikten ze een woord dat ik niet kende. En dan zei ik wel eens tegen de leraar: 'Dat woord staat niet in het woordenboek!' 'Misschien is dat wel een dialectwoord,' zei de leraar dan.
Konijn
Lodewijk Napoleon, na 1800 korte tijd koning van Holland, leerde Nederlands van de schrijver Willem Bilderdijk. Erg goed leerde hij het niet uitspreken. Hij zou ooit zelfs het volk toegesproken hebben met de woorden: 'Iek ben konijn van Olland.'Konijnendag in Nederland
'Ik had nog nooit Nederlands gehoord, met al die rare klanken. Er zijn wel vijftien klinkers, terwijl mijn eigen taal maar vijf klinkers heeft. Voor een Spaanstalige is de uitspraak moeilijk. Ik kom vaak in Nederland en het verschil in uitspraak met Vlaanderen maakt het nog lastiger. Ik moet twee verschillende 'Nederlandsen' kennen. Ik was dit jaar met Koninginnedag in Nederland. Per vergissing zei ik tegen het zusje van mijn vrouw "konijnendag"! Zij zei niks, zodat ik de hele tijd bezig was over "konijnendag".'
Volledige interview met Dante Anton
20 juli 2007, Leuven
Waar kom je vandaan?
Ik kom uit Peru.
Hoe lang ben je al in België?
Sinds het begin van 2005.
Waarom ben je naar België gekomen?
Ik ben getrouwd met een Nederlandse, en we zijn naar België gekomen omdat zij wilde studeren in België, en een carriere beginnen. Voor mij was er geen groot verschil tussen Nederland en België. Ik ga nu ook al drie maanden voor mijn werk regelmatig naar Nederland, naar Zoetermeer.
Ben je meteen Nederlands beginnen leren?
Toen we in het begin hier waren, was het niet mijn bedoeling om Nederlands te leren, maar na een tijdje veranderde ik van gedacht.
Waarom?
Wel, ik ben een beetje lui, en ik dacht dat we niet zo heel lang in België zouden blijven en misschien nog ergens anders gaan wonen, en ik dacht ook dat mijn kennis van het Engels en het Spaans en een beetje Frans genoeg zou zijn om me te redden.
En dat bleek niet zo te zijn?
In het begin wel - ik had het in België niet te makkelijk, maar ik vond wel snel een baan in een internationaal bedrijf, waar ik Engels kon praten.
En dat je geen Nederlands kende was dus geen probleem?
Helemaal niet. Met mijn vrouw communiceerde ik in het Spaans en het Engels. Maar na een tijdje wou ik werk vinden in mijn eigen sector - ik ben bio-ingenieur - en dat was niet mogelijk. Ik voelde ook in het eerste bedrijf waar ik werkte, dat ik niet hogerop zou kunnen geraken als ik geen Nederlands kende. De directie, de hogere kaderleden van het bedrijf waren allemaal Nederlandstalig.
Ik ben nog altijd op zoek naar een baan die aansluit bij mijn studie. Ik heb dan ook gemerkt dat ik mijn diploma hier eerst moet laten erkennen; ik volg nu ook een masteropleiding aan de universiteit van Leuven voor een extra diploma, ook als een nieuwe uitdaging. Ik heb dat overwogen met mijn vrouw, en we kunnen dat doen.
En om te studeren moet je Nederlands kennen?
Ja natuurlijk, alle lessen zijn in het Nederlands. Om te kunnen beginnen, moest ik niveau 5 halen in de Nederlandse cursus. Mijn probleem is dat ik niet altijd even goed Nederlands spreek, soms gaat het beter, en soms slechter; ik was daarom gelukkig dat mijn gesprek met de decaan van de faculteit goed is verlopen; ik sprak goed genoeg om hem te overtuigen dat ik genoeg Nederlands kon om te beginnen aan de opleiding. Ik ben dit jaar al voor 7 vakken geslaagd, en ik moet er nog enkele doen in september. Een professor heeft me dan ook gevraagd om tijdens de zomermaanden met hem te werken - hij coördineert enkele projecten in Latijns-Amerika. Nu het vakantie is werk ik dus aan de universiteit.
Waar heb je een cursus Nederlands gevolgd?
Eerst heb ik twee cursussen gevolgd aan de universiteit van Antwerpen. Voor de eerste was ik geslaagd, maar niet voor de tweede, dat was een extra-intensieve zomercursus. Daar heb ik toen niet al te veel geleerd.
Hoe kwam dat?
Ik vond het programma niet goed genoeg gestructureerd, niet duidelijk genoeg. Je kreeg ook geen materialen om te studeren, geen cursus. Ik ben wat dat betreft misschien een beetje ouderwets, maar ik moet altijd een boek hebben, zodat ik thuis kan herhalen en inoefenen; de losse papiertjes die we tijdens de les kregen om in te vullen was voor mij niet genoeg. Het probleem was ook dat het niveau van de groep heel heterogeen was; sommige mensen in de cursus waren al tien jaar in België en hadden al een hoog niveau bereikt, andere mensen zoals ik hadden nog maar twee maanden ervaring met het Nederlands.
Kon je dan niks leren van de mensen die al veel beter Nederlands spraken?
Maar hun nederlands was geen goed Nederlands, ze maakten veel fouten en spraken ook dialect-Nederlands, dat soort dingen. Ik wilde het 'goede' Nederlands leren. Soms zei ik tegen de leraar 'maar dat woord staat niet in het woordenboek!' Ah ja, zei de leraar, 'misschien is dat een dialectwoord'. En het was de duurste cursus die ik al heb gevolgd. Ik was niet geslaagd, maar dat was niet erg, want ik ging de cursus in Antwerpen toch niet verderzetten omdat we naar Leuven verhuisden.
Heb je dan in Leuven nog een cursus gevolgd?
Ja, eerst bij Groep T (jdv: een hogeschool); maar ik kon de cursus niet volgen want ik was aan het werken en kon bijna nooit naar de les gaan, dus na enkele weken ben ik daarmee gestopt. Daarna ben ik naar het ILT gegaan (jdv: talenopleiding van de universiteit Leuven) Ik vond het niveau beter dan in Antwerpen: de cursus was meer gestructureerd, en de groepen waren homogener qua niveau. Het was professioneler, ook het niveau van de docenten was beter.
Waar heb je het meeste aan gehad in de lessen?
Dat de lessen leuk zijn, zodat je aangemoedigd wordt om Nederlands te leren. Ik ben een 'na de les-persoon', ik moet in de les vooral gemotiveerd worden en informatie krijgen, die ik thuis dan kan leren. Een goede sfeer in de lessen is heel belangrijk.
Leerde je dan het Nederlands dat je nodig had, om een cursus te kunnen volgen aan de universiteit?
Dat was in het begin een beetje een probleem, maar uiteindelijk was het toch een goede voorbereiding op academisch Nederlands. De thema's die aan bod kwamen in de les waren goed, je leerde geen 'straattaal'.
Had iedereen in de curus dezelfde doelstelling?
Neen, sommigen wilden voortstuderen, sommigen niet. Maar ze waren wel allemaal hooggeschoold; wat dat betreft was de groep wel homogeen.
Vind je het noodzakelijk om Nederlands te kennen?
Het hangt een beetje af van je verwachtingen, bvb. welk soort werk je wil vinden. Als je echt je leven hier wil opbouwen, dan is het wél nodig dat je Nederlands kent. De mensen die hier een volwaardig leven kunnen uitbouwen zonder dat ze Nederlands kennen, zijn volgens mij uitzonderingen, al bestaan ze wel. Ik had een tijdje nodig om dat te beseffen.
Heeft je vrouw je geholpen bij het leren van Nederlands?
Ja, we proberen samen Nederlands te spreken, maar dat is moeilijk. Nu we voor een langere tijd hier blijven voelt zij zich ook een beetje meer verantwoordelijk voor mijn Nederlands, dus probeert ze mij te helpen, maar in het begin lukte dat helemaal niet. Mijn Nederlands was niet goed genoeg om op niveau te communiceren. Je wil bvb. praten over je relatie, dus je wil andere dingen zeggen dan 'dat is een boom' of 'dat is mijn hand'. Maar nu gaat dat beter.
Wat vind je het moeilijkste aan Nederlands leren?
Voor mij was het een beetje raar, want ik had een basiskennis Frans, en ik heb als kind ook Engels geleerd, dus daarin verbeteren was niet zo moeilijk. Maar Nederlands had ik nog nooit gehoord, met al die rare klanken, wel vijftien verschillende klinkers, terwijl mijn eigen taal maar vijf klinkers heeft. Voor een spaanstalige is de uitspraak denk ik het moeilijkst. Verder kan je talen eigenlijk niet vergelijken qua moeilijkheid; dat hangt af van de persoon die de taal leert, van zijn moedertaal, van hoe verbonden de leerder zich voelt met die taal. In het begin had ik enkel twee cursussen gevolgd, maar sprak ik eigenlijk met niemand Nederlands, buiten met mijn vrouw. Maar Nederlands leren is zeker niet onmogelijk, het kost alleen maar veel tijd, en je bent toch vaak met andere dingen bezig dan met Nederlands leren. Het begrijpen van Nederlands en lezen gaat inmiddels beter, maar het spreken gaat de laatste tijd slechter. Ik ben de laatste weken ook veel in Nederland geweest, en het verschil in uitspraak met Vlaanderen maakt het ook moeilijker, ik moet qua uitspraak twee verschillende 'Nederlandsen' kennen.
Met je collega's aan de universiteit praat je ook Nederlands?
Ja, maar ik probeer niet teveel te spreken, zodat ik niet teveel fouten maak. Vergeleken met de eerste weken beginnen we elkaar nu beter te begrijpen; zonder dat we nog veel moeten uitleggen weten we van elkaar wat we willen zeggen, dat maakt het makkelijker. Ook moet ik veel Engels gebruiken op het werk.
Mensen die Nederlands leren, klagen er soms over dat mensen hen altijd antwoorden in het Engels of het Frans als ze horen dat men geen moedertaalspreker is, zodat je niet de kans krijgt om te oefenen. Heb je ook die ervaring?
Ja, maar ik blijf dan altijd Nederlands doorpraten, totdat die andere persoon ook weer op het Nederlands overschakelt. Je moet dus doorzetten.
Spreek je nog regelmatig Spaans?
Ja, thuis met mijn vrouw. Verder niet zo veel.
Heb je dan het gevoel dat je Spaans achteruit gaat?
Nee, daarvoor ben ik hier nog niet lang genoeg.
Heb je voorbeelden van grappige misverstanden die je zijn overkomen als je Nederlands gebruikt?
Ik was dit jaar met koninginnedag in Nederland, bij mijn schoonfamilie. Per vergissing zei ik tegen het zusje van mijn vrouw niet 'koninginnedag' maar 'konijnendag'! Zij had mijn fout meteen gehoord, maar niks gezegd, zodat ik de hele tijd tegen mijn schoonfamilie bezig was over 'konijnendag'