Lenen en teruglenen
‘Ik was echt gechoqueerd.’ Als je dat hoort zeggen, denk je: aanstoot geven of iemand verbijsteren kun je inderdaad uitdrukken met het werk- woord choqueren. Aan de spelling zie je al dat we dat uit het Frans hebben. En toch zitten de wortels daarvan diep in de Nederlandse taal.
Want in het Middelnederlands van de veertiende eeuw kenden wij al schokken in de letterlijke betekenis: stoten, duwen, een schok geven. Dat woord is door de Fransen overgenomen en vervormd tot choquer. En dat is weer onze taal binnengekomen als choqueren.
Dit is niet het enige geval waarin een woord over een taalgrens heen en weer wipt. De Nederlandse woorden bijwacht, blazen, boek, bolwerk, man- neke, pak, plak, steken en stapel vormen de bron van het Franse bivouac, blasé, bouquiniste (‘antiquaar’), boulevard, mannequin, paquet, plaquette, étiquette en étape. Al deze woorden zijn in verschillende andere talen opgenomen, waaronder ook het Nederlands. We hebben ze dus eerst uitgeleend en later weer teruggeleend.