Taalunie Toneelschrijfprijs 1999
Tegen de zeventig toneelteksten heeft de jury gelezen, in een brede waaier van stijlen, van wellmade tot zappende montage, over de meest uiteenlopende onderwerpen, van de hand van oudgedienden en nieuwkomers, geschreven voor jong en ouder.
Sommige teksten nemen bestaand materiaal als uitgangspunt, zoals de tintelfrisse, speelse bewerking vol knipogen die Esther Gerritsen voor jongeren maakte van Love 's Labour 's Lost van William Shakespeare. In haar Bad Angel (Sonnet 144) heeft ze het puberale spel met de liefde, met haar rituelen van uitdagen en verleiden, kraakhelder gevangen. Verrast is de jury ook door Het Vissekind van Judith de Rijke, 'een hoekig polderdrama' (zoals de ondertitel luidt), dat zich voltrekt aan een familie, die gevangen is in ketenen van incest, angst en (be)dreiging. Judith de Rijke drijft het drama tot het uiterste: werkelijk alles wat er mis kan gaan, gaat ook mis. Dat de personages tegen de klippen op blijven hopen, maakt dat het nog meer schrijnt. Van een wonderlijke beklemming is ook Rauw, een 'sprook' van Marian Boyer, dat zich afspeelt in een surrealistisch universum. Een fascinerende poging is het om 'iets' te verwoorden, in een zeer intieme, poëtische schriftuur.
Het is niet gemakkelijk geweest om tot een uiteindelijke keuze te komen. Over de uitzonderlijke kwaliteit van een aantal teksten waren we het snel eens. Lastiger was het om teksten voor jeugdtheater te vergelijken met werk dat geschreven is voor volwassenen. De gevoelens en denkbeelden die in de teksten van de laatstgenoemde categorie worden vertolkt, lagen voor ons gevoel vaak dichter bij onze eigen wereld en spraken ons daardoor ook makkelijker aan.
Alvorens de keuze voor de laureaat toe te lichten, willen we graag een aantal teksten roemen, die hoge ogen hebben gegooid.
Rob de Graaf (in 1996 bekroond met de Taalunie Toneelschrijfprijs voor zijn tekst 2SKIN) voegt met Mission lmpossible opnieuw een mooie tekst aan zijn almaar uitdijend oeuvre toe. Ook verrijkt hij hiermee het Nederlandstalige repertoire met drie emotionerende monologen. De uit fragmenten opgebouwde tekst over dolende zielen, verstrikt in de chaos en verwarring van de grote stad, waarin ze nauwelijks overeind weten te blijven, straalt een grote kwetsbaarheid en compassie uit.
De verwarring van deze tijd, daarover gaan ook twee teksten van Oscar van Woensel uit het afgelopen seizoen, Bacher is een hoop- en humorvol verslag van de gedreven zoektocht van drie theatermakers, op een organische manier verweven met de zoektocht naar 'de zin der dingen' van Goethe's Faust. Toneel over toneel, geschreven vanuit een dringende noodzaak, die ook in zijn tekst Blaat (net als Mission Impossible van Rob de Graaf geschreven voor toneelgezelschap Dood Paard) zo duidelijk aanwezig is: de noodzaak om de verwarring, de verveling ook, van deze tijd voor het voetlicht te brengen. Hoe vind je een houvast in deze wereld? De virtuoze en minutieuze wijze waarop Oscar van Woensel de taal vervormt tot een muzikale abstractie dwingt bewondering af. De kunstwereld, waarin Blaat gesitueerd is, wordt hier bewerkt met een fileermes, Praten is hier niet veel meer dan geluiden uitstoten, niet om te communiceren, maar om te bewijzen datje bestaat. Ontluisterend theater, maar o zo herkenbaar,
Een aantal jaren geleden schreef Paul Pourveur, die ook actief is als schrijver voor volwassenentheater, in opdracht van Theater Artemis in Den Bosch ZevenDrieNul, een grappig en ontroerend toneelstuk voor kinderen over de vijfjarige Julia, die na de scheiding van haar ouders bij haar vader woont. Afgelopen seizoen maakte hij, opnieuw op verzoek van Artemis, een vervolg hierop: Stiefmoeders!!. Julia is inmiddels tien en woont nog steeds bij haar vader. Papa heeft een nieuwe vriendin en Julia is als de dood dat deze haar plaats gaat innemen. In Stiefmoeders!! verbeeldt Paul Pourveur op een uiterst liefdevolle en fantasierijke manier het gevecht dat Julia levert met haar vader, maar vooral met zichzelf, om te leren accepteren dat haar vader nog een vrouw toelaat in zijn leven en dat dit niets afdoet aan de liefde voor zijn oogappel. De tekst, die een tijdsduur van nog geen tien minuten omspant, is compact en helder gecomponeerd: mooi is de manier waarop het gesprek tussen Julia en haar vader verweven is met scènes waarin Julia in haar rekenboek verdwijnt, op zoek naar het magische getal waarmee je stiefmoeders kunt uitschakelen. Net als in zijn eerdere werk toont Paul Pourveur ook hier zijn fascinatie voor mathematica, zonder abstract of theoretisch te worden: de manier waarop Julia met getallen en berekeningen in de slag gaat, is soms ronduit hilarisch. Ook is het een grote verdienste dat Julia niet als een slachtoffer wordt neergezet, maar als iemand die zeer goed in staat is om te luisteren, te argumenteren en zich uiteindelijk een mening te vormen. In die zin sluit Stiefmoeders!! mooi aan bij de veranderde opvatting over de relatie tussen groot en klein, ouders en kinderen.
Het is met groot genoegen dat we de Taalunie Toneelschrijf-prijs 1999 toekennen aan Paul Pourveur voor zijn toneeltekst Stiefmoeders!!
Amsterdam, 12 september 1999
De jury
Rinus Knobel, artistiek leider Teneeter
Mirjam Koen, artistiek leider Onafhankelijk Toneel
Viviane De Muynck, actrice
Organisatie:
Steven Peters
Nieuwsberichten
- Kris Cuppens wint Taalunie Toneelschrijfprijs 2006
- Genomineerden Taalunie Toneelschrijfprijs 2006 bekend
- Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter winnen Taalunie Toneelschrijfprijs 2005 met Struisvogels op de Coolsingel
- Winnaars Taalunie Onderwijsprijs 2004 bekend
- Jeroen van den Berg wint Taalunie Toneelschrijfprijs
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
