Taalunie Toneelschrijfprijs 2002
Een recordaantal van ruim 80 teksten is er ingestuurd voor de Taalunie Toneelschrijfprijs 2002: in kwantitatief opzicht gaat het prima met de Nederlandstalige toneelschrijfkunst. Over de kwaliteit van de inzendingen zijn we helaas minder enthousiast: talent is er voldoende, maar te weinig komt dit tot volle wasdom in de teksten. Twee toneelteksten steken er met kop en schouders bovenuit. De thematiek van beide teksten komt in grove lijnen overeen: het onophoudelijk pogen van de mens om vat te krijgen op het onvatbare, het onbegrijpelijke van het bestaan. De wijze waarop in de twee teksten handen en voeten gegeven wordt aan deze thematiek is echter volstrekt verschillend. Het zijn precies deze verschillen in vorm, toon en stemming geweest, die tot verhitte en boeiende discussie hebben geleid.
Met Snaren zet Gerardjan Rijnders zijn zoektocht naar de zin van het bestaan voort. Als vertrekpunt neemt hij ditmaal de duizelingwekkende theorie van de 'snaren', oneindig minuscule energieën, die in wisselwerking met elkaar tot allerlei verschijningsvormen leiden. Een fiks deel van Snaren bestaat uit een gesprek tussen een vrouw, Lilith, en een man, Lucifer. Hij doet vooral verwoede pogingen contact met haar te krijgen, zij probeert middels bovenstaande theorie grip te krijgen op het heelal, op 'de' werkelijkheid, iets dat overigens ondoenlijk blijkt, want er is altijd weer een kleinere afstand en een kleinere tijdseenheid dan wij kunnen meten, dus waar en wanneer begint en eindigt 'het'? En bestaat tijd bijvoorbeeld wel? Of beweging? En wat nemen wij waar? Hoe meer de twee praten hoe zekerder het is dat niets zeker is. Vervolgens confronteert Gerardjan Rijnders deze Lilith en Lucifer met De Wereld, een stel figuren dat holle, aan beurs- en managersjargon ontleende begrippen en frases stamelt en zichzelf via deze maskerade van loze woorden een zin probeert te geven. Wanhopig hunkeren deze mensen naar werkelijk contact, naar liefde, naar een zin, maar helaas: uiteindelijk staan we allemaal met lege handen. Het menselijk bestaan is en blijft een tranendal, hoe verwoed de pogingen ook om via de wetenschap tot de kern, tot een zekerheid te geraken. De manier waarop Gerardjan Rijnders in Snaren de wondere, abstracte wereld van de kwantummechanica weet te verknopen met het aardse geploeter en menselijk onvermogen, zijn terugkerende thema, dwingt bewondering af en maakt zelfs dat je anders tegen de wereld aan gaat kijken.
Waar Snaren naar het oordeel van een meerderheid van de jury nogal afstandelijk en analytisch van karakter is, is de intieme monoloog Niks van de Vlaamse theatermaker Peter de Graef juist heel veel vlees en bloed.
Via soms onnavolgbare, verrassend fantasierijke hersenkronkels en gedachtespinsels vertelt Niks in partjes en beetjes het treurige levensverhaal van een man, die door allerlei oorzaken uiteindelijk zo'n beetje alles verloren heeft dat hij ooit bezat en buiten de maatschappij is komen te staan. Vanuit deze positie beziet hij met verwondering en verbijstering de wereld om zich heen. Dit levert wonderlijke, humorvolle observaties op (over koeien bijvoorbeeld: ze eten groen gras, ademen blauwe lucht, maar zelf worden ze wit en zwart), maar ook treurigstemmende constateringen over onze omgang met onszelf en elkaar. Peter de Graef heeft maar weinig woorden nodig om heel veel te zeggen. Knap is de manier waarop hij bijna terloops de levensvragen illustreert aan het verhaal van deze ene man. Ook zijn we geraakt door de kwetsbaarheid en zuiverheid van het verhaal. Eén levenswijsheid willen we u tenslotte niet onthouden: "Van binnen kunt ge niet nat worden." Als dat geen troost biedt... Hoewel niet geheel unaniem is het met het grootste genoegen dat we de Taalunie Toneelschrijfprijs 2002 toekennen aan Peter de Graef voor zijn toneeltekst Niks.
De juryYvonne van den Hurk
Willibrord Keesen
Herwig de Weerdt
Steven Peters (secretaris)
Nieuwsberichten
- Kris Cuppens wint Taalunie Toneelschrijfprijs 2006
- Genomineerden Taalunie Toneelschrijfprijs 2006 bekend
- Anna Enquist, Antoine Uitdehaag en Anne Vegter winnen Taalunie Toneelschrijfprijs 2005 met Struisvogels op de Coolsingel
- Winnaars Taalunie Onderwijsprijs 2004 bekend
- Jeroen van den Berg wint Taalunie Toneelschrijfprijs
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
