Hieronder staat een indicatieve weergave van de toespraak van Linde van den Bosch, algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie. De tekst van deze toespraak is deels gebaseerd op een powerpoint presentatie (cursief weergegeven). Aan onderstaande tekst kunnen geen rechten worden ontleend. Minister Sandriman van Suriname
en algemeen secretaris Linde van den Bosch
Onderwijs in en van het Nederlands in Suriname
Uwe Excellentie president Venetiaan,
Minister Sandriman,
Minister Van der Hoeven,
Meneer Van Grembergen,
Overige hoogwaardigheidsbekleders,
Dames en heren,
Ruim twee maanden geleden, op 1 november 2004, trad ik aan als de nieuwe algemeen secretaris van de Taalunie. In die korte periode is dit mijn tweede bezoek aan Suriname. Ik ervaar dat als een groot voorrecht.
Tijdens mijn eerste bezoek stond de voorbereiding van dit congres centraal. Ik heb hier veel deskundige mensen leren kennen met een grote gedrevenheid als het gaat om het onderwijs. Het streven naar steeds betere kwaliteit en hogere opbrengsten wordt gedragen door de wens kinderen en jonge mensen een perspectiefvolle toekomst te bieden in Suriname en daarmee ook Suriname zelf verder tot ontwikkeling te brengen. Een streven dat op de volle inzet van alle betrokkenen mag rekenen. De ambitieuze plannen voor het onderwijs getuigen hiervan.
Daarbij stelt de meertalige context van Suriname leraren en andere betrokkenen voor een complexe taak. Tegelijkertijd biedt een dergelijke rijke omgeving ook veel kansen en mogelijkheden. Voor de Taalunie is het een uitdaging om bij dit brede proces van onderwijsvernieuwing betrokken te zijn. Uiteraard zal onze bijdrage bescheiden zijn en zich richten op waar de kracht van de Nederlandse Taalunie ligt: de Nederlandse taal. Niet de Nederlandse taal op zich, maar de Nederlandse taal temidden van de andere talen in Suriname en dan in het bijzonder de Nederlandse taal in het onderwijs van Suriname.
Nu is het belang van taal in het onderwijs niet te onderschatten. Taal is het voertuig om kennis, vaardigheden, competenties te verwerven. Rekenen, kennis over de wereld, creatieve vaardigheden leer je voor een belangrijk deel via taal. Tegelijkertijd is taal zelf onderwerp van onderwijs. Het is belangrijk je vragen, ideeën, gedachten goed onder woorden te kunnen brengen en de boodschappen, informatie en meningen van anderen goed te begrijpen. In het meertalige Suriname is het Nederlands de officiële taal in het onderwijs.
Deze dagen, maar vooral in de periode daarna, zullen we in Taalunieverband de krachten bundelen en alle expertise in Suriname, maar ook in Vlaanderen en Nederland inzetten om bij te dragen aan de verbetering van de kwaliteit en de effectiviteit van het onderwijs in Suriname.
Misschien mag ik ter introductie op dit thema een korte fabel voorlezen van Toon Tellegen. Veel van zijn fabels illustreren op een eenvoudige en tegelijkertijd indrukwekkende manier het belang van communicatie en taal, zowel mondeling als schriftelijk.
Fabel 1
Deze fabel raakt op vele manieren aan de reden waarom we hier vandaag en de komende dagen bijeen zijn. De fabel gaat over het belang van taal, mondeling en schriftelijk, spreken en schrijven, lezen en luisteren. Over relaties aangaan, elkaar helpen en ondersteunen. Over afstand overbruggen.
Ook wij hebben het over taal en het belang van taal in het onderwijs. We kijken daarbij hoe we binnen Taalunieverband de krachten kunnen bundelen. En al moeten we, met als Eekhoorn en Secretarisvogel, een zee overbruggen, dan hoeft dat de communicatie - zeker met de huidige mogelijkheden - niet meer te belemmeren. Telefoneren en e-mailen zijn net zo eenvoudig als het werpen van een brief in de wind. En 'ja' is inderdaad een mooi woord. ik denk dat het fantastisch is dat Suriname, Vlaanderen en Nederland 'ja' hebben gezegd tegen de samenwerking binnen de Taalunie.
Mevrouw van den Bosch licht de volgende drie punten kort toe.
- Kerntaken en werkdomeinen van de Taalunie
- Suriname in de Taalunie
- Onderwijs als specifiek aandachtsgebied
Dat taal belangrijk is behoeft geen betoog. Taal staat voor klanken en tekens, taal staat voor communicatie en denken, taal staat voor schoonheid op zichzelf en voor een creatief gebruiksmiddel. Alle reden om er zorgvuldig mee om te springen en er speciale aandacht voor te hebben. Dat geldt voor alle talen, maar vandaag, morgen en overmorgen in het bijzonder voor de Nederlandse taal. En, zoals gezegd, als het gaat om zorg en aandacht voor de Nederlandse taal, dan is de Taalunie bij uitstek de organisatie om daarbinnen de krachten te verenigen.
De Taalunie is een tamelijk complexe organisatie met 4 organen: het Comité van Ministers, de Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren, de Interparlementaire Commissie en het Algemeen Secretariaat. Uiteraard gaat ook Suriname deelnemen in de diverse geledingen van de Taalunie. Zo zal de Surinaamse ambassadeur in Den Haag of Brussel de Surinaamse minister van onderwijs en volksontwikkeling vertegenwoordigen in de vergaderingen van het Comité van Ministers. De onderwijscommissie van de Assemblee in Suriname gaat in de IPC participeren en een commissie van inhoudelijk deskundigen in Suriname gaat deel uitmaken van de Raad. Het Algemeen Secretariaat krijgt ook een eigen medewerker in Suriname.
In de samenwerking tussen de overheden staan bij alle activiteiten de belangen van de taal-gebruiker voorop. De Taalunie wil ervoor zorgen dat alle Nederlandssprekenden hun taal in zo veel mogelijk situaties op een doeltreffende en creatieve manier kunnen gebruiken.
En de Taalunie spant zich al bijna 25 jaar in voor de Nederlandse taal. Op 9 september 1980 werd het Verdrag inzake de Nederladnse Taalunie door het Koninkrijk België en het Koninkrijk der Nederlanden getekend.
Het is dan ook eigenlijk heel mooi dat we dit jubileumjaar mogen beginnen met deze feestelijke start van de concrete deelname van Suriname binnen de Taalunie. We hadden geen beter moment kunnen kiezen.
Mevrouw van den Bosch weidt uit over de werkterreinen van de Taalunie en wat belangrijk is voor de taalgebruiker:
- taal (spelling, TST);
- onderwijs binnen en buiten het taalgebied (geïnformeerd zijn, kennis delen, weten hoe je taal kunt gebruiken om kennis over te dragen én hoe je de taal zelf kunt aanleren);
- literatuur en lezen (geïnformeerd zijn, kennis delen, genieten van taal).
- Regulier Taalunieprogramma
- Specifiek aandachtsgebied: Onderwijs
In de meertalige context van Suriname is de Nederlandse taal vak- en voertaal in het onderwijs. Vanuit een perspectief van de 'taalgebruiker centraal' verdient deze unieke situatie ondersteuning binnen de kaders van de Taalunie.
In Suriname worden meer dan 20 talen actief gebruikt. Bijna iedereen is meertalig en spreekt ten minste twee talen. Het Nederlands is tegelijkertijd ook de formele taal van het onderwijs. Het is een vak en het is de instructietaal voor andere vakken. Suriname ziet het onderwijs als dé sleutel tot economisch herstel. Onderwijs is dan ook tot dé prioriteit van het beleid aangemerkt.
Doel van het congres
De basis leggen voor een werkprogramma voor meerdere jaren, in Taalunieverband, op het terrein van onderwijs. Beoogde activiteiten moeten het onderwijs in Suriname ondersteunen. Samenwerking binnen de kaders van de Taalunie moet meerwaarde bieden.
Mevrouw van den Bosch benadrukt dat ze natuurlijk de uitkomsten van het congres niet kan voorspellen, maar dat ze hoopt dat we de komende dagen kennis zullen delen en veel goede praktijken en ervaringen kunnen uitwisselen. Als het gaat om concrete activiteiten die uit het congres kunnen voortkomen als bouwstenen voor de Taalunie, dan moet men vooral denken in de richting van:
- prototypen voor lesmateriaal;
- modules voor deskundigheidsbevordering;
- verspreiding van goede praktijkvoorbeelden;
- ondersteuning van netwerken.
- Lager onderwijs
- Secundair onderwijs
- Onderwijs in het binnenland
- professionele leraren (met deskundigheid op het terrein van taal leren/taal verwerven/taal gebruiken);
- eigentijdse curricula (met actuele inzichten op het terrein van taal leren/taal verwerven/taal gebruiken)
- de verschillende taalachtergrond van leerlingen in de stad versus het binnenland;
- de bereikbaarheid.
- Inhoud van het Nederlands als vak
- Nederlands als instructietaal
- Taaldidactiek
- Startdocument
- Film
- Discussies op basis van stellingen
- Verzamelen van goede praktijken
- Inventariseren en prioriteren van wenselijke activiteiten in Taalunieverband
De documentaire Ver Weg of dichtbij? die Nina Jurna maakte in opdracht van de Taalunie is daar een prima aanvulling bij.
Zodra helder is op welke activiteiten we onze energie gaan richten, begint het eigenlijke werk pas. Dat zal hoofdzakelijk hier in Suriname gebeuren met betrokkenen hier ter plaatse. De Taalunie zal een medewerker aanwerven in Paramaribo die hierin een belangrijke rol zal vervullen.
Mevrouw van den Bosch bedankt iedereen die meegeholpen heeft aan de totstandkoming van de associatieovereenkomst en de voorbereiding van het congres. Zij noemt onder meer: de heer Pawiroredjo, de heer Kallan, mevrouw Adhin, mevrouw Gobardhan, mevrouw Krishnadath, mevrouw Smith, mevrouw Asin, mevrouw Sitaldin, mevrouw Sanches, meneer Sidoel, meneer Kroon, mevrouw Bogaert, mevrouw Rymenans, mevrouw Smits, mevrouw Schramme, mevrouw Bolhuis en mevrouw Vannyvel.
Tot afsluiting lees ik u graag nog een korte fabel van Toon Tellegen voor.
Fabel 2
Ik vertrouw erop dat wij elkaar in de komende dagen niet alleen nieuwsgierig maken, maar dat we van de gelegenheid gebruik zullen maken, en elkaar, nu we hier allemaal bijeen zijn, deelgenoot zullen maken van wat we willen zeggen. Dat we de kennis die we hebben, constructief kritisch met elkaar zullen delen, om zo tot een perspectiefvol resultaat te komen: een aanzet tot een werkprogramma met concrete activiteiten die zullen bijdragen aan het onderwijs in en van het Nederlands in Suriname. Schrijven doen we elkaar later dan wel weer. Laten we nu eerst profiteren en genieten van het samenzijn.
©
Nederlandse Taalunie, 2000-2012 alle rechten voorbehouden
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
