Debat

Elk vogeltje zingt...

In Vlaanderen spreken jongeren dialect, in Nederland jongerentaal.

Je moet niet koel doen met je bling bling
Kuj'gien dag zeg'n?
8UV
Hun hebben de wereldcup gewonnen.

Het is allemaal Nederlands. Maar moeten we alles zomaar toelaten? Mag een televisieomroeper streektaal spreken? Moeten leraren alleen Standaardnederlands gebruiken? Dat en nog veel meer was onderwerp van het Taaluniedebat 2009.

Debatleider: Terry Verbiest

Het Taaluniedebat vond plaats op 27 oktober 2009 in het Flageygebouw in Brussel tijdens het taalsymposium van de VRT. Voor meer informatie zie het Programma Taaldag 2009 (pdf).

Conclusies

Over het grondbeginsel was iedereen het eens: als er variatie in het Nederlands wordt vastgesteld, dan is dat een teken van gezondheid van de taal, want het bewijst dat sprekers creatief zijn met die taal en er iets van zichzelf mee kunnen uitdrukken. Over de houding van onder meer de media en het onderwijs tegenover dialect, slordige omgangstaal en straattaal, kwamen meningsverschillen naar voren. Het doel van het debat, zei algemeen secretaris Linde van den Bosch, was dat betrokkenen, deskundigen en beleidsmakers elkaars argumenten leren kennen. Daar was het debat slechts het begin van. De website www.elkvogeltje.org is bedoeld om het onderwerp uit te diepen en te verbreden.

Wat vonden de gastdebaters?

René Appel:
"Normen ontwikkelen zich uit zichzelf, maar om tegenwicht te bieden tegen ongebreidelde verandering is het belangrijk om voor de Standaardtaal een norm overeind te houden als richtlijn."
"Moeten is dwang, maar het is wel belangrijk om de Standaardtaal te beheersen."
Koen Jaspaert:
"Normen zijn voor jongeren vooral handig om er zich tegen af te zetten."
"Sinds de 19e eeuw wordt elke nieuwe generatie al aangekondigd als de laatste generatie die nog Nederlands zal spreken."
Selahattin Koçak:
"Om de stap naar het Nederlands te kunnen zetten, moeten allochtonen eerst hun eigen taal goed kennen. Zich verstaanbaar kunnen maken komt eerst, foutloos Nederlands spreken komt later."
"Voor allochtonen zijn ondertitels handig om de taal te leren."
Wim Daniëls:
"Dialecten zullen verdwijnen want er zijn geen grenzen meer."
"In Vlaanderen spreken jongeren dialect, in Nederland jongerentaal."
Marieke Dilles:
"Er wordt vaak gezegd dat jongeren geen Algemeen Nederlands meer kunnen, maar vandaag de dag spreken veel jongeren beter Algemeen Nederlands dan mijn leerkrachten van vroeger."
Jacomine Nortier:
"Zodra een woord is overgenomen in de Standaardtaal, verliest het zijn aantrekkingskracht. Iedereen die straattaal spreekt, kan goed Nederlands, want straattaal spreken, is spelen met taal."
"Er is niks nieuws onder de zon, ouderen zullen altijd over het slechte taalgebruik van jongeren te klagen hebben. Socrates vond al dat de jongeren in zijn tijd slecht Grieks spraken en de Heilige Augustinus vond al dat zijn jonge tijdgenoten hun Latijn verwaarloosden."
Jan Jansen:
"Ik vind het niet goed dat Nederlandse programma's in Vlaanderen worden ondertiteld en andersom. Het is belangrijk om elkaars klanken te leren kennen. Op de BBC wordt een Schot ook niet ondertiteld."
Veronique De Tier:
"Standaardtaal en dialect sluiten elkaar niet uit, ze zijn situatiegebonden."
Lieve van Houtven:
"Allochtonen hebben de Standaardtaal nodig om mee te kunnen en vooruit te komen."
Jos Swanenberg:
"Op de Nederlandse televisie wordt onder invloed van de commerciële televisie en de vele realityprogramma's steeds sneller en informeler gesproken, dat komt de verstaanbaarheid niet ten goede."

Gastdebaters

Marieke Dilles, actrice; speelde onder andere in de recente televisieserie 'De smaak van de Keyzer' (Vlaanderen)
René Appel, schrijver, taalkundige, oud-hoogleraar NT2 UvA (Nederland)
Jos Swanenberg, streektaalfunctionaris voor Noord-Brabant, bijzonder hoogleraar 'Diversiteit in taal en cultuur' Universiteit van Tilburg (Nederland)
Veronique De Tier, wetenschappelijk medewerker Woordenboek van de Vlaamse Dialecten, Vakgroep Nederlandse taalkunde Universiteit Gent en adviseur streektalen Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (Vlaanderen)
Wim Daniëls, schrijver en taalkundige; hij schreef onder meer diverse boeken over jeugdtaal en dialecten (Nederland)
Selahattin Koçak, van Turkse afkomst, SP.A-schepen in Beringen (Vlaanderen)
Jacomine Nortier, hoofddocent Nederlands (sociolinguïstiek, meertaligheid) aan de Universiteit Utrecht, schrijver van de boeken 'Murks en straattaal' (2001) en 'Nederland meertalenland' (2009) (Nederland)
Lieve van Houtven, stafmedewerker cultuurcentrum Lier (Vlaanderen)
Jan Jansen, licentiaat Germaanse Filologie, directeur van het Sint-Martinuscollege te Overijse (Vlaanderen)
Koen Jaspaert, sociolinguïst, voormalig algemeen secretaris Nederlandse Taalunie, Hoofddocent Taalkunde: Taal en Onderwijs, Katholieke Universiteit Leuven (Vlaanderen)