Taalunieversum

Nederlandse Taalunie

Voorzetten

U bent hier: start » voorzetten
Zoeken naar:
Voorzetten 4

Spelling en spellingregeling, inhoudelijke aspecten
J. de Rooij
1985
72 pagina's

Deze bijlage bevat lijsten van woorden, behorend tot categorieën waarin volgens de huidige spelling meer dan één spelvorm van hetzelfde woord voorkomt, zonder dat daarvoor regels te geven zijn. De lijsten zijn gebaseerd op een steekproef uit de Wdl. Een nadeel hiervan is dat in de Wdl. een vrij groot aantal (thans) gebruikelijke bastaardwoorden ontbreekt (bijv. computer, cruciaal, quiz). Daar staat echter tegenover dat alleen de Wdl. de officiële Nederlandse spelling bevat. De spelling van bastaardwoorden die niet in de Wdl. maar wel in de moderne woordenboeken staan, berust uiteindelijk op persoonlijke beslissingen van de bewerkers van die woordenboeken. Een zekere mate van willekeurigheid en inconsequentie blijkt daarbij moeilijk te vermijden. Zo geven zowel Koenen27 als Van Dale1' het niet in de Wdl. voorkomende academisme alleen in deze vorm, terwijl een toegelaten spelling met k hier meer in de geest van de Wdl. was geweest, die ook een k toelaat in academie (en samenstellingen daarmee) en academisch (niet in academicus, maar dat ligt aan de Latijnse uitgang - vgl. bijv. medicus, politicus, technicus, waar eveneens alleen de c-spelling toegelaten is - al staat dat laatste niet expliciet in de Leidraad van de Wdl.).

De steekproef omvat de letters a, c, k en q, die tezamen 103 bladzijden beslaan, dat is bijna een zesde deel van de Wdl. De letters c, k, en q zijn gekozen om een groot aantal voorbeelden van c/k- en qu/kw-spellingen te verkrijgen (uiteraard lang niet alle, maar alleen die waar de betrokken letters aan het woordbegin voorkomen). De letter a is erbij genomen als een 'neutrale' letter.

De volgende (sub)categorieën van woorden zijn niet opgenomen:

1   De woorden waarbij het voorkomen van een voorkeurspelling en niet-voorkeurspelling op bepaalde regels berust. Hiertoe behoren o.a.:

. de spelling thjt (zie Wdl., p. li)

. de woorden op -icus (zie hierboven)

. de woorden op -isatie, -iseren en -isering (zie Wdl. p. li), alsmede -iseur (in

de Wdl. niet als zodanig vermeld), die steeds een niet-voorkeurspelling

met een z hebben.

2   De woorden met een s, soms uitgesproken als z, die niet tot de zojuist genoemde subcategorie behoren. Wat de uitspraak met z dan wel s betreft, bestaat er nl. naar de mening van schrijver dezes teveel variatie en onzekerheid. Afgezien van het feit dat de z voor veel Nederlanders geen foneem is (de .j-uitspraak kan hier nog tot het niet-standaardtaalgebruik gerekend worden), bestaat er variatie tussen Vlaanderen (bijv. universiteit met s) en Nederland ( bijv. universiteit met z), maar bij veel woorden ook onzekerheid, in ieder geval in Nederland (bijv. bij asyl en corso).

3   De woorden met een c, uitgesproken als s. In deze categorie komen in de Wdl. bijna geen dubbele spellingen voor (zie Wdl., p. xlvii). In de steekproef betrof dit alleen cigarillo, ook sigarillo. Het leek weinig zinvol hier alle woorden met een c als enige spelling op te nemen.

Nederlandse Taalunie