2.3 De interne subsidiëring

Wat gebeurt er nu indien dat boek op sommige distributiepunten een lagere prijs zou hebben?

De gang van de consument zou zich voor dat boek onvermijdelijk op het goedkopere distributiepunt richten.

Nu wil het geval dat distributiepunten die boeken tegen een lagere dan de vastgestelde prijs willen verkopen daarvoor in hoofdzaak slechts die boeken kiezen die hun acceptatie in de markt al hebben bewezen, met andere woorden waarvan de verkoop ook in de professionele full-service boekhandels geen probleem meer oplevert.

Als die goedlopende boeken echter door een prijsverschil elders méér worden verkocht dan in die boekhandels, dan heeft dat een dusdanig drukkend effect op de gemiddelde omloopsnelheid van het totale assortiment in die boekhandels dat het voorraadrisico en het renteverlies op minder goedlopende boeken niet meer uit de bestaande marge kunnen worden gedekt.

Deze oneigenlijke concurrentie zal de professionele full-service boekhandels voor de volgende keuze stellen: of zij volgen de discounters en beperken zich tot het goedlopende boek tegen dumpprijzen, óf zij volgen de prijzen van de discounters voor de goedlopende boeken en verhogen gelijktijdig de prijzen van de overige boeken, óf zij sluiten hun winkel.

Het effect dat zulks heeft op de uitgevers is in alle gevallen hetzelfde: de indirecte toegang tot de lezersmarkt via een goed gespreid net van distributiepunten wordt belemmerd en de moeilijk verkoopbare boeken worden gemeden of door een geringere oplage verkocht tegen een hogere prijs dan thans het geval is. De uitgever heeft dan de keus uit twee: hij kan zijn bedrijfstaken of hij kan zich beperken tot gemakkelijk verkoopbare, goedlopende boeken die - tegen discount-prijzen — hun acceptatie in de markt al hebben gevonden.

Maar hoe komt die uitgever aan die goedlopende boeken? Elk boek is ooit begonnen als een prototype! Elke auteur is ooit begonnen als debutant! Een lezerskring voor een bepaald onderwerp, een lezerskring voor een auteur, worden moeizaam en langzaam opgebouwd.

De gemiddelde levenscyclus van het fictionboek is nu al tamelijk kort. Als de mogelijkheid tot adequate distributie van nieuwe non-fiction en debuten wegvalt wordt het risico van uitgeven daarvan te groot.

In feite ontstaat dan een situatie dat er onvoldoende distributiepunten overblijven voor minder courante, dus sterk risico-dragende boeken. De uitgever zal moeten besluiten die in veel mindere mate uit te geven. Informatieverschraling is het onafwendbare gevolg.

De huidige situatie wordt wellicht door sommigen als niet ideaal beschouwd, maar biedt wel de zekerheid dat vrijwel elk publicabel manuscript ook op een moment de markt bereikt. Wie gaat echter bepalen welke boeken er nog kunnen worden uitgegeven indien het aantal boekhandels dat bereid is nieuwe titels en debuten in de voorraad op te nemen zo gering is geworden dat voor de uitgevers de noodzakelijke brede spreiding van het aanbod niet meer wordt bereikt? In feite de grootbedrijven in levensmiddelen, de discounters! Dat is geen situatie die wij zouden willen nastreven. Naar onze vaste overtuiging zal het wegvallen