2. INVENTARISATIE VAN DE OVERHEIDSRICHTLIJNEN

De eerste doelstelling van het onderzoek was een beschrijving te geven van het wettelijk kader. Zijn er door de Nederlandse en Vlaamse overheid richtlijnen uitgevaardigd met betrekking tot de beroepsvoorbereidende component van de lerarenopleiding, in het bijzonder ten aanzien van het onderdeel literatuurdidactiek? En zo ja, welke?

In dit hoofdstuk zetten wij onze bevindingen op een rijtje, achtereenvolgens voor Nederland (par. 2.1.) en voor Vlaanderen (par. 2.2.). We besluiten het hoofdstuk met enkele conclusies (par. 2.3.).

21 Nederland

Onderwijsbevoegdheid voor het vak Nederlands in het voortgezet onderwijs kan in Nederland op verschillende manieren verkregen worden. Een tweedegraadsbevoegdheid kan verkregen worden via een voltijdopleiding (voorheen Nieuwe Lerarenopleiding) of via een deeltijdopleiding voor leraren voortgezet onderwijs (voorheen MO-A-opleiding). Een eerstegraadsbevoegdheid verkrijgt men via een deeltijdopleiding voor leraren voortgezet onderwijs (voorheen MO-B-opleiding) of via een universitaire lerarenopleiding (ULO). Omdat "NLO" en "MO" in het dagelijkse spraakgebruik ingeburgerd zijn, hanteren we in het vervolg van dit rapport deze oude benamingen in plaats van de nieuwe benamingen "voltijdopleiding" en "deeltijdopleiding voor leraren voortgezet onderwijs".

Navraag bij het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen en bij de Stichting Overleg Lerarenopleidingen Nederland (SOLON) leert dat de overheid zich niet of nauwelijks bemoeit met de invulling van de onderwijskundige voorbereiding aan de lerarenopleiding. Voor de NLO's en ULO's ontbreken algemeen geldende richtlijnen tot nog toe. Voor de deeltijdopleidingen zijn door de Coördinatie Commissie MO-opleidingen (COCOMO) per vak examenprogramma's opgesteld die door de Minister zijn overgenomen en waaraan de instellingen zich houden. Deze examenprogramma's zijn echter zeer summier. Bij onderwijskundige voorbereiding wordt "literatuurdidactiek" niet afzonderlijk vermeld.

De Wet op het Hoger Beroepsonderwijs (WHBO), waaronder de nieuwe lerarenopleidingen sinds 1986 vigeren, biedt wel de mogelijkheid voorschriften voor eindtermen te stellen. Naar verwachting zullen in de nabije toekomst gemeenschappelijke eindtermen en exameneisen voor voltijd- en deeltijdopleidingen worden opgesteld.

2.2 Vlaanderen

In Vlaanderen kan op twee manieren onderwijsbevoegdheid voor het vak Nederlands in het secundair onderwijs verkregen worden: via een regentaatsopleiding aan een Middelbare Normaalschool