Taalunieversum

Nederlandse Taalunie

Voorzetten

U bent hier: start » voorzetten
Zoeken naar:
Voorzetten 24

Aanzet tot een grammaticaal woordenboek
R. Devos en L. Beheydt
1989
92 pagina's

eigen Nederlands grammaticaal woordenboek. In de hiernavolgende rapportage zal uitvoerig verslag gedaan worden van een vergelijkend onderzoek van de bekendste buitenlandse voorbeelden en op grond daarvan zal een beredeneerd voorstel geformuleerd worden voor een Nederlands grammaticaal woordenboek. Veel aandacht zal daarbij gaan naar de eventuele doelgroepen, het normatieve karakter, de terminologie, de niveaubepaling en de mogeüjke inhoud van een dergelijk naslagwerk.

Uiteraard zal ook de praktische haalbaarheid - financieel en organisatorisch - van een dergelijk project ter sprake moeten komen. Een inschatting daarvan kan wellicht het best gemaakt worden op grond van een praktische uitwerking van enkele exemplarische lemma's. De praktische uitwerking van een aantal representatieve probleemgevallen biedt bovendien het voordeel dat het project veel duideüjker geprofileerd wordt en derhalve beter vatbaar is voor bestuurlijke bespreking.

2 Een grammaticaal woordenboek

Een grammaticaal woordenboek moet men zich zeer in het algemeen voorsteüen als een alfabetisch geordend overzicht van gevallen waarin de taalgebruiker problemen of twijfels heeft op het gebied van de grammatica. Zo'n grammaticaal woordenboek verschilt grondig van een gewone, systematisch geordende grammatica.

De systematische grammatica biedt een gestructureerd en theoretisch onderbouwd overzicht van woordsoorten en zinsdelen, geeft een analyse van de morfologische structuur en een samenhangende studie van het gebruik van tijd en modaüteit. Een grammatica creëert daardoor meteen een normatief systeem, Een grammaticaal woordenboek daarentegen richt zich op de gevallen waarin zich variatie voordoet of waarover onzekerheid bestaat en doet aüeen over die gevaüen uitspraak. Het grammaticaal woordenboek is in dit opzicht een praktische taalgids die weüswaar pragmatisch normerende uitspraken doet maai waarin men tevergeefs naar een normatief systeem zal zoeken. Een grammaticaa woordenboek biedt de taalgebruiker pasklare antwoorden bij concrete taalge-bruiksmoeiüjkheden maar ontslaat zich van de taak een normatief stelsel aan te bieden.

In de voorzet over "Een normatief-pedagogische grammatica voor vol wassenen" bespreekt Beheydt de bruikbaarheid van een taalgids "in de vorm var een woordenboek waarin de grammaticale onderwerpen alfabetisch geordenc zijn en waarin ze afzonderüjk behandeld worden" (1989,23). Zijn commentaar ot dit type taalgidsen is in dit verband interessant om te noteren: "Dat dergeüjkt naslagwerken hun nut hebben, zal wel niemand betwijfelen, maar of ze ook d« meest geschikte vorm zijn om een pedagogische grammatica te presenteren i; een andere zaak. De alfabetische presentatie zorgt uiteraard voor veel overlap pingen en/of doorverwijzingen zodat men slechts met veel moeite inzicht krijgt ir het grammaticale systeem dat eraan ten grondslag Ugt. Om er de taal mee te

Nederlandse Taalunie