Bibliografie

Milroy, L. en J., 1985: Authority inLanguage: investigatinglanguage

prescription and standardisation. London: Routlegde and Kegan

Paul.

Nuytens, E., 1962: De tweetalige mens. Assen: Van Gorcum.

Saussure, F. de, 1968: Cours de linguïstique générale. Lausanne:

Payot.

3 Prof. dr. F.G. Droste

Normen en waarden in taalgebruik

3.1 Het sociale model

Ons samenleven, ons onderling contact, onze maatschappelijke structuur zijn in sterke mate afhankelijk van sociale normen en waarden. Dat zijn geen statistische gegevens, maar ze vormen een cultureel model waarop ons doen en laten is afgestemd: "un modèle culturel auquel nous sommes censés nous conformer" (Chazel 1985, 125). In tegenstelling tot de wet is de norm of de waarde niet geïnstitutionaliseerd en bij doorbreking ervan zijn er geen vaste sancties. Maar impliciete sancties zijn er zeker en die worden ook ervaren als correct door de deelnemers aan het maatschappelijke spel: "les normes représentent des attentes collectives liées a 1'éventuelle application de sanctions qu'elles ont tout a la fois pour object de spécifier et de justifier", aldus wederom Chazel (ibid.).

Modellen, zeker sociale modellen, zijn geen objectieve gegevens, waarvan de grenzen eens en voor altijd vastliggen. Ze schuiven met de tijd en ondanks hun belang als richtingwijzers kunnen ze alleen gedefinieerd worden in relatie tot een gegeven referentiekader. Kenmerkend is de eigen variabiliteit alsook de veranderlijkheid van het kader waarbinnen hun geldigheid speelt.

De samenhang van norm en waarde is onmiskenbaar. Veelal wordt gesteld, dat de norm de waarde in zich sluit. Dat geeft al aan, dat we de twee moeilijk los van elkaar kunnen zien. We beschouwen daarom normen en waarden als een geheel, een systeem waaruit we niet een element kunnen lichten zonder de inwendige structuur te verstoren. Wel erkennen we daarbij dat de waarden eerder verworvenheden zijn en de normen eerder eindpunt waarop men zich richt: op die manier zijn de waarden inderdaad geïncorporeerd in het normstelsel.

De relativiteit van het model impliceert verschuivingen.