6. DE PRIJSSPIRAAL EN DE CONSUMENT

Aan het einde van het boekproces zit de eenzame lezer. Een steeds kleiner wordende groep Vlamingen leest nog boeken (minder dan 46 % van de + 18-jarigen t.o.v. Nederland waar deze groep, weliswaar kleiner wordend, toch nog steeds ruim 62 % is). De prijzenstrijd heeft het hem/haar zeker niet aantrekkelijker gemaakt.

Het iets-meer-dan-bestseller-boek wordt steeds onbereikbaarder - de uitdunning van het aantal boekhandels en het minder brede assortiment aldaar, leidt tot een steeds kleinere confrontatiekans voor heel wat titels.

De kostendruk bij uitgever, importeur en boekhandelaar maakt dat het gewenste boek voor de consument - die geen andere titel wil - steeds moeilijker beschikbaar komt. Lange wachttijden, extra kosten, noodzakelijke vóórinformatie - als drempels.

De prijsonzekerheid remt aankopen - hopend elders het boek goedkoper te vinden, wordt de aankoop uitgesteld en uiteindelijk afgesteld. Of de frustrerende confrontatie met een lagere prijszetting na een aankoop, brengt het produkt in een negatieve beeldvorming. De klantentrouw verdwijnt en de noodzakelijke vertrouwensbasis koper - verkoper, die zeker voor het boek noodzakelijk is, wordt verbroken. Het prijsvoordeel is zeer relatief: beperkt tot een klein gedeelte van het aanbod, op termijn voor de volledige sector onbestaande en leidend tot een vervlakking in het aanbod. Een beperkt aantal koopjes met prijsvoordeel wordt negatief gecompenseerd door een hogere prijszetting voor het grootste deel van het aanbod. Een aanbod dat steeds meer risicoloos, dus voorspelbaarder wordt.

Prijsverlagingen leiden niet naar volumegroei voor boeken. Prijsverhogingen remmen duidelijk de bestedingen aan boeken, af te zonderen uit het vrije inkomen. Prijsverlagingen hebben niet-lezers niet tot wei-kopers omgebogen. De basisbehoefte aan boeken mankeert en deze wordt niet geactiveerd door prijsonderbiedingen. Discount voor boeken heeft geleid tot marktverlegging, niet tot marktverruiming. Geconfronteerd met steeds hogere boekenprijzen, minder confrontatiekansen met boeken en de prijzenonzekerheid, kiest de Vlaamse lezer steeds meer voor het alternatief van de bibliotheek. In de periode 1979-1988 is het aantal ontleningen in Vlaanderen gestegen met 46 %, daarmee gedeeltelijk een inhaalmanoeuvre op Nederland realiserend. In dezelfde periode groeide in Nederland het bibliotheek-