5 Specifieke inleidingen

5.1 Inleiding over radiodrama door mevrouw Marlies Cordia

Vandaag zal ik enigszins het braafste meisje van de klas zijn, omdat ik in mijn werk het dichtst bij de literatuur blijf met onze bewerkingen. Dat heeft met de aard van het medium te maken. Van film, televisie en radio ligt het radiodrama het dichtst tegen de leeservaring aan. Hoorspel is het theater van de geest, toneel tussen je oren, net zoals dat bij lezen het geval is. Natuurlijk zijn er ook verschillen, maar daar kom ik zo op.

Wat zijn de beweegredenen voor een omroep om bewerkingen van literatuur te brengen? In 1982 hebben Joop de Vries, hoofd Radio 4, en ik een nieuw beleid, wat hoorspelen betreft, voor de TROS uitgezet. Ik kon me vanaf dat moment geheel aan de hoorspelen gaan wijden, zodat we verder konden gaan dan de uit het buitenland aangekochte en vertaalde stukken uitzenden, zoals tot dan toe gebeurde. We besloten te kiezen voor een zoveel mogelijk Nederlands repertoire, waarbij een zekere literaire kwaliteit voorop moest staan. Ook door het langzaam verschuiven naar Radio 4 kwamen we steeds verder af van het amusementshoorspel. Nederlands repertoire dus, maar wat? Voor de helft werken we met schrijfopdrachten voor oorspronkelijke hoorspelen, maar de andere helft bestaat uit de literatuurbewerkingen die hier vandaag centraal staan. Er zijn allerlei redenen aan te voeren voor die keus. Laat ik met de platvloerse beginnen.

De tekst komt meestal veel vlugger tot stand dan dat van een origineel hoorspel. Er is een structuur waar je van uit kunt gaan. Het gaat om een herrangschikken van het materiaal dat het boek biedt. De markt die je aanboort is hopelijk een grotere dan die van de groep die normaal al in hoorspelen geïnteresseerd is. "If you buy a bestseller, you buy an audience."

In de keuze van te bewerken boeken beperken wij ons vooral tot de bekende titels van de literatuurlijst van 1880 tot nu, om er een serie te noemen: Eline Vere, Het bittere Kruid, De Droomkoningin, Het stenen Bruidsbed, Nooit meer slapen, De Druivenplukkers, De scharlaken Stad, Publiek Geheim, De kleine Johannes, de 8 Anton Wachterromans, enz.

Om die binding met een groter publiek te bewerkstelligen, of om in ieder geval daar meer vat op te hebben, maken we brochures die de hoorspelen begeleiden. Daarin geven we achtergrondinformatie over het werk in kwestie, over de auteur, in zijn tijd geplaatst, zijn thematiek en dat van dit werk in het bijzonder met een bibliografie van primaire en secundaire literatuur. Men kan zo'n brochure gratis op aanvraag krijgen. Door die aanvragen hebben we een directer contact met ons publiek. Vaak strekt de mededeling op de briefkaart niet verder dan "s.v.p. brochure hoorspel", maar even zo vaak wordt de aanvraag van commentaar voorzien. Menige noodkreet van scholieren bereikt ons, "stuur het alsjeblieft zo vlug mogelijk, want overmorgen heb ik mondeling". Dat is allemaal heel leuk voor makers van hoorspelen die normaliter maar een beetje in het luchtledige staan te zwoegen. Hoorspelluisteraars behoren over het algemeen niet tot het type ingezonden brievenschrijver. Daarnaast sterken de reacties ons in het wat nobelere gevoel dat wij koesteren, dat ik nu maar samenvat