1.5 Afgeleide bijvoeglijke naamwoorden en inwoneraanduidingen

In een aantal gevallen vormt de inwoneraanduiding het uitgangspunt voor de vorming van een landnaam. De landnaam wordt dan gevormd door toevoeging van een Nederlands woord of achtervoegsel; vgl. Fin{s)lFinland, Bulgaar/Bulgarije en Zweed/Zweden.

Meestal is de situatie echter omgekeerd. De inwoneraanduiding en ook het bijvoeglijk naamwoord worden afgeleid van de landnaam door toevoeging van een achtervoegsel. Zo ontstaan bijvoeglijke naamwoorden met achtervoegsels als -aans, -ees, -s, -isch en inwoneraanduidingen met achtervoegsels als -aan, -ees, -iër, en -er. Het gebruik van deze achtervoegsels in afleidingen van aardrijkskundige namen is een nog steeds toepasbaar grammaticaal proces in het Nederlands.

De vrouwelijke inwoneraanduiding wordt afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord door toevoeging van -e. Naast Russische is echter ook Russin gebruikelijk, naast Franse het leenwoord Frangaise.

Wanneer een landnaam of de naam van een regio eindigt op -eiland(en), hebben de corresponderende inwoneraanduiding en het bijvoeglijke naamwoord respectievelijk de afleiding -er en -s gekregen. Dit geldt uiteraard niet wanneer de land- of regionaam zo complex is dat een omschrijving voor zowel het bijvoeglijke naamwoord als de inwoneraanduiding beter op zijn plaats is.

Afgeleide bijvoeglijke naamwoorden en inwoneraanduidingen hebben zelf geen status als eigennaam. In principe hoeft bij hun vorming dus geen rekening te worden gehouden met het donorprincipe. Desondanks komen in de Lijst afleidingen en inwoneraanduidingen voor als Bhutaans/Bhutaan en Qatarees/Qatarees. Dit is in die zin niet consequent dat het eerste gedeelte van de naam niet-Nederlands is, terwijl het tweede gedeelte van de naam wel Nederlands is. Een totale vernederlandsing van de bovenstaande bijvoeglijke naamwoorden en inwoneraanduidingen zou echter leiden tot een zodanig verschil met de vorm van de landnaam dat dit verwarring zou scheppen:

Bhutan Boetaans Qatar Katarees Boetaan              Katarees

In de Lijst zijn alleen bijvoeglijke naamwoorden en inwoneraanduidingen opgenomen die op dit moment worden toegepast en niet die welke in de eerste plaats met ouder of groepsgebonden taalgebruik worden geassocieerd, zoals Maltezer, Griekin, Fransoos, Spanjool, Polak.

Het kan voorkomen dat een bijvoeglijk naamwoord en/of een inwoneraanduiding terrein verliest ten opzichte van een ander bijvoeglijk naamwoord en/of een inwoneraanduiding. Door de geleidelijkheid van dit proces bestaat er een periode waarin twee varianten naast elkaar worden gehanteerd. Wanneer dit het geval is, zijn deze