COMMENTAAR op de voordrachten van N. Vercruysse en P.M.M. van Oijen

A.L.M. VAN WIERINGEN

hoogleraar Onderwijskunde, Universiteit van Amsterdam

In mijn commentaar sluit ik aan bij het verhaal van Van Oijen over de relatie tussen onderzoek en beleid. Ik onderscheid hierin twee groepen factoren (onderzoeksfacto-ren en beleidsfactoren), een interactiestructuur en gebruik.

Onderzoeksfactoren

Eerst iets over de wijze waarop onderzoeksresultaten in het beleid gebruikt worden. Onderzoek dat aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet, zal eerder gebruikt worden dan onderzoek dat dat niet doet. Onderzoek van bepaalde dingen die voor de wetenschappers complex en controvers zijn en waar geen gestandaardiseerde methoden voor bestaan, daarvan is de benutting geringer. Een onderzoekstraditie die sterk on-derzoeks-intern gestuurd is, levert resultaten op waar het beleid niet direct mee uit de voeten kan. De verwachting is dat de onderzoekstraditie in Nederland in de komende jaren meer intern gestuurd zal worden door de ontwikkelingen rond onderzoeksscholen, enz.

Beleidsgevoeligheid is een kwalificatie van onderzoekers: onderzoekers moeten iets van het beleid weten.

Beleidsfactoren

Beleid dat op bepaalde methodisch-technische inbrengen steunt, zal eerder van onderzoeksresultaten gebruik maken dan andere soorten beleid. Beleid dat bijvoorbeeld bezig is met erg complexe en controversiële onderwerpen, zal soms geen gebruik maken van onderzoeksresultaten omdat de politiek dat niet toestaat of omdat het onderwerp gewoon te complex is. Een beleidstraditie die gebaseerd is op korte-golf-problemen en daarmee omgaat, zal weinig geïnteresseerd zijn in onderzoeksresultaten; terwijl een beleidstraditie die kijkt naar een meer lange-golf-agendavor-ming meer geïnteresseerd zal zijn in onderzoeksresultaten. Ook de onderzoeks-gevoeligheid aan de kant van het beleid is van belang.

Interactie-structuur / cultuur

In de interactiestructuur van onderzoeks- en beleidsfactoren voeg ik het veld toe, want het onderwijsveld heeft een bepaalde organisatievorm, zowel in Nederland als in Vlaanderen. Die organisatievorm kun je corporatistisch noemen, maar het veld heeft daarin altijd een belangrijke stem. SVO, het instituut voor Onderzoek van het Onderwijs, is daar een belangrijk voorbeeld van.