2         Olievlek en vetspetters;

20 jaar Nederlands in de niet-taalvakken

Bart van der Leeuw

Instituut voor Leerplanontwikkeling (SLO)

Enschede

Inleiding

Het geven van een historisch overzicht is altijd een hachelijke onderneming. Het is duidelijk waar het moet eindigen. Nu en vandaag. Maar waar moet het beginnen? Er is alle duidelijkheid over waarover het moet gaan. Het Nederlands in de niet-taalvakken. Maar vanuit welk perspectief moet dat thema besproken worden?

Het begin heb ik gekozen, zo ergens in 1972. In dat jaar begon de 'Landelijke Werkgroep Moedertaalonderwijs en toch geen Nederlands' (LWG) haar werkzaamheden. Door die keuze duurt de geschiedenis 20 jaar. Maar ik had ook 1966 kunnen kiezen; de start van Writing Across the Curriculum. Of zelfs 1963, toen de Werkgroep Empirische Inleiding werd opgericht. De laatst genoemde jaren beschouw ik echter als voorgeschiedenis.

Die keuze van het beginjaar verraadt ook iets over mijn perspectief. De LWG was landelijk. Dat klinkt ruim en groot, maar duidt in feite op een beperking. Het was een Nederlandse (en geen Vlaamse) aangelegenheid, geïnspireerd door ontwikkelingen in met name Engeland. Daarnaast was de LWG een club docenten Nederlands die zich bezighield met wat er in andere vakken gebeurde.

Deze historische reconstructie van de discussie over de rol van Nederlands in de niet-taalvakken is dus gekleurd. Het gezichtspunt van mensen uit andere vakgebieden komt nauwelijks aan bod, een enkele uitzondering daargelaten. Ook het Vlaamse perspectief is onderbelicht. Bovendien beoog ik met dit overzicht geen volledigheid en ga ik impressionistisch te werk.

Geen geschiedenis zonder aan te geven waar de wortels van een bepaald idee liggen. Ik belicht enkele mijlpalen uit de periode vóór 1972. Daarna beschrijf ik de olievlek-periode van de taalbeleidsbeweging. Die loopt vanaf de LWG tot de publi-katie van 'Leerlingen, Taal en School' in 1982. Vervolgens bespreek ik het afgelopen decennium, een periode waar nog maar moeilijk greep op te krijgen is en die zich voordoet als vetspetters. Ik rond af met een nabeschouwing.

1 Wortels: tot 1972

De belangstelling voor de rol van taal bij niet-taalvakken is in Nederland in de tweede helft van de jaren zestig aangewakkerd door onderzoeken en publikaties uit Engeland. Met name het project Writing Across the Curriculum brengt hier de discussie op gang. De ideeën achter dit Engelse project komen via onder andere een artikel van Ten Brinke in Nederland terecht. Dit artikel draagt de aanstekelijke titel