9         Taalbeleid in de praktijk van het

beroepsonderwijs

Anne van der Hout en Liesbeth Wynans Stichting Nutsseminarium Instituut Van School Naar Beroep Amsterdam

Inleiding

De instroom van meertalige leerlingen in het Nederlands voortgezet onderwijs zal in de komende tijd verder groeien. Van onderwijsinstellingen vergt dat een onderwijsprogramma dat ook tegemoet komt aan de behoeften van deze 'nieuwe' leerlingen. Gezien de specifieke kenmerken van deze leerlingen vraagt dat om een ingrijpende verandering van bestaande programma's. Het is belangrijk dat instellingen deze verandering systematisch aanpakken. Deskundigheid van docenten, onderwijsmateriaal en organisatie van het onderwijs zijn in het geding. Scholen zullen hun onderwijsbeleid grondig moeten aanpassen. Een essentieel onderdeel van het beleid gericht op meertalige leerlingen vormt het taalbeleid, het beleid dat te maken heeft met de plaats van het Nederlands als schoolvak, omgangstaal, instructietaal en vaktaal. Voor meertalige leerlingen vormt het Nederlands als taal en de referentiële kennis die daarin is opgeslagen in veel gevallen een struikelblok.

Een school kan alleen aan haar taalbeleid werken als daarvoor middelen voorhanden zijn. Onder meer financiële middelen, teneinde extra lesmateriaal te maken en/of aan te schaffen en de deskundigheid van docenten en directie te vergroten. Verder moeten er ook mogelijkheden zijn om organisatorische wijzigingen door te voeren, zoals aanpassingen in het lesrooster en in de lessentabel. Aan de hand van een praktijkvoorbeeld zullen wij duidelijk maken hoe wij vanuit het instituut 'Van School Naar Beroep' (VSNB) ondersteunen bij de ontwikkeling van taalbeleid in een school voor voorbereidend beroepsonderwijs (VBO). Veel aandacht krijgt het ontwikkelen van lesmateriaal.

1 Van School Naar Beroep: vaktaal in het beroepsonderwijs

De vaktaal blijkt voor veel meertalige leerlingen een struikelblok te zijn bij het succesvol volgen van een beroepsopleiding. VSNB is vanaf 1982 bezig om de vaktaal-problematiek te onderzoeken en oplossingen aan te dragen. Daarbij wordt aandacht besteed aan problemen die zich op woord-, zins- en tekstniveau voordoen zowel met de gebruikte taal en als met de referentiële kennis, waarop een beroep wordt gedaan.

Als oplossing voor de vaktaalproblemen heeft VSNB lesmateriaal ontwikkeld voor het vakgerichte deel van beroepsopleidingen en lessen ter ondersteuning van het vak Nederlands (zie voor een overzicht van activiteiten van VSNB Van der Aalsvoort en Van der Leeuw, 1992, p. 159).