Tsjechië: Univerzita Palackého, Filozofická fakulta, Katedra germanistiky a nederlandistiky sekce nederlandistiky (Olomouc)
Deze info is terug te vinden op netherlandistics.upol.cz
Het onderwijssysteem in Tsjechië
In Tsjechië is het onderwijssysteem in vier trappen opgebouwd, waarvan er twee tot de leerplichtige periode behoren. Van 3-5 jaar gaan de kinderen naar de niet-verplichte kleuterschool, van 6-16 of van 6-12/15 naar de basisschool die langer doorgaat dan in Nederland of Vlaanderen. Getalenteerde kinderen verlaten deze basisschool dan meestal na de zesde of evt. negende klas om naar het gymnasium te gaan. Met "gymnasium" wordt in Tsjechië meestal een lyceum of vwo-school bedoeld - klassieke gymnasia met Grieks en/of Latijn zijn er bijna niet. Dit gymnasium valt in de klassieke vierjarige versie buiten de leerplicht die van 6 tot 16 jaar loopt. Met hun 19e jaar kunnen de leerlingen naar de universiteit gaan.
Vanaf de basisschool is er op elk niveau sprake van toelatingsexamens en wordt op geen enkel niveau automatisch ieder kind toegelaten. Ook kinderen van zes jaar doen dus al een soort "toelatingsexamen". Dit systeem zorgt ervoor dat niet meer dan ongeveer 6-9% van alle leerlingen echt een hogere opleiding krijgt en dat maar 10-15% van de leerlingen een opleiding hebben die vergelijkbaar is met vwo of lyceum. De vraag naar hogere opleiding is vele malen groter dan het aanbod. Elk toelatingsexamen is zo gecompliceerd dat maximaal de helft van de kandidaten het examen kan halen. Van gelijkheid van kansen is dus slechts in theorie sprake.
Dit is vooral een gevolg van de onderfinanciering van het onderwijssysteem. In Tsjechië wordt niet meer dan 11% van de staatsbegroting (vgl. in Nederland 19% en in Vlaanderen zelfs 42%) aan onderwijs uitgegeven. Salarissen van zowel leraren als ook universitaire docenten liggen structureel onder het modale inkomen (nu 750/maand), dat van docenten op de universiteit ligt rond de 680/maand, scholen en universiteiten kampen met structureel geldgebrek. Dat het niveau van de Tsjechische leerlingen en studenten desondanks relatief hoog is, zegt meer over het enthousiasme van de gemiddelde leraar en docent dan over de effectieve staatsteun.
De universiteit van Olomouc
Ook bij de universiteiten is sprake van toelatingsexamens, waar gemiddeld 50-65% van de kandidaten doorheen komt. De studenten zijn mede daarom erg gemotiveerd. Aan de andere kant zijn Tsjechische studenten tamelijk onzelfstandig, hoewel dit de laatste jaren verandert. Het onderwijssysteem is erg gericht op feitenkennis en niet op het toepassen van vaardigheden en adequaat reageren.
Het collegejaar is opgebouwd uit twee semesters van elk 13-14 lesweken (ongeveer laatste week van september t/m kerstmis en begin februari-half mei) waar steeds een tentamenweek (zgn. zápoctový týden) en een examenperiode op volgt. Onze vakgroep neemt de examens standaard in de zomerperiode af, d.w.z. in de maand juni. Omdat de studenten meestal twee hoofdvakken volgen en voor een volledig erkende studie minimaal 10 college- en werkgroepuren van 45 minuten per vak verplicht zijn, komen de studenten in de collegeperiodes nauwelijks aan eigen werk toe. Er wordt daarom tussentijds niet getentamineerd.
Studenten buiten Praag zijn net als in Vlaanderen gewend om in het weekeinde naar huis te gaan. De colleges vinden daarom vooral van maandag t/m donderdag plaats.
De Palacký Universiteit
De Palacký Universiteit is de juridische en feitelijke opvolgster van de Moravische Landsuniversiteit "Universitas Olomucensis" die in 1573 is gesticht. De universiteit was tot 1773 een kerkelijke universiteit, sindsdien een staatsuniversiteit. De theologische faculteit is wel (behalve in de periode 1949-1989 toen ze opgeheven was door de communisten) steeds in handen van de jezuïeten gebleven. De Jezuïetenkerk van Olomouc is nog steeds ook universiteitsecclesia. De universiteit heeft sinds 1773 een bewogen geschiedenis met regelmatige aanvaringen met de staat gehad. Dit leidde meermalen tot sluiting van delen van de universiteit - de ernstigste periodes waren 1860-1946, 1953-1959 en 1970-1989 toen veel faculteiten om politieke redenen waren opgeheven of er personeel werd ontslagen en gevangengezet.
Op dit moment is de UP met 7 faculteiten (Geesteswetenschappen, Medicijnen, Natuurwetenschappen, Pedagogiek, Rechten, Sportwetenschappen en Theologie), ongeveer 20.000 studenten en zo'n 2800 medewerkers qua grootte en invloed de derde belangrijkste universiteit van het land na de UK te Praag en de MU te Brno. De universiteit is vooral op de humaniora gericht, ruim tweederde van de studenten doet een studie bij de faculteiten Geesteswetenschappen, Pedagogiek of Rechten. Sinds de Fluwelen Revolutie in 1989 heeft de UP een zeer lange comeback gemaakt van een provinciale universiteit (4 faculteiten moesten in 1990 van grond af aan opnieuw worden opgericht) naar een van de leidende universiteiten van het land. De universiteit is daarbij erin geslaagd om haar kritische houding te handhaven en heeft bijv. in de jaren 2002-2004 protesten tegen pogingen om het academische systeem te beknotten op landelijk niveau aangevoerd.
In het studiejaar 2002/3 is de Palacký Universiteit als een van de eerste Tsjechische universiteiten volledig op een ba-ma-systeem overgegaan. Dit geeft aan studenten de mogelijkheid om na de bachelorfase een heel andere kopstudie te gaan doen.
De vakgroep Nederlands
In 1990 bestond de vakgroep als enige Tsjechische vakgroep Neerlandistiek niet, omdat het in 1946 opgerichte lectoraat om politieke redenen in 1951 was opgeheven. Er was daarom een grote achterstand op de vakgroepen in Praag en Brno. Deze achterstand is inmiddels volledig ingelopen en sinds 2003 is de vakgroep in Olomouc zelfs de enige zelfstandige instelling voor Neerlandistiek in Tsjechië met een eigen gebouw.
Het vak werd in 1993 opnieuw erkend, in 1995 kreeg Nederlands de status van bijvakstudie, in 1997 werd een vijfjarige masterstudie opgericht. In 2000 kwam daar een driejarige bachelorstudie zakelijk Nederlands bij, in 2002 werd de Ba-Ma-structuur samen met het internationale European Credit Transfer System ingevoerd en een postdoctoraal colloquium doctum mogelijk gemaakt. Per 2007 is ook de studie Zakelijk Nederlands in een compleet Ba-Ma-curriculum omgezet, het enig in Centraal-Europa! Samen met het Hoger Instituut voor Vertalers en Tolken van de Hogeschool Antwerpen en enkele vakgroepen in de regio (Boedapest, Bratislava en Wroclaw) is een gezamenlijk masterprogramma Vertalen en Tolken Nederlands in opbouw.
De vakgroep telt op dit moment 8 voltijdse medewerkers, 2 deeltijdmedewerksters en 3 externe medewerkers, georganiseerd in drie secties. Er zijn nu 95 hoofdvakstudenten in 2 verschillende curricula en 45 cursisten op drie niveaus.
- Sectie taalkunde
- Ass.-Prof. Dr. Wilken Engelbrecht, tevens instituutshoofd en voorzitter van de faculteitsraad - actief vertalen en tolken, linguïstiek, mediëvistiek en theorie van de literatuur
- Dr. Katerina Kríová - passief vertalen en linguïstiek, tevens beëdigd tolk-vertaalster
- Mgr. et Bc. Eva Toufarová - tolken, literair vertalen, vertaalwetenschap, tevens beëdigd tolk-vertaalster en secretaris van het instituut
- extern medewerker: PhDr. Rudolf Uvíra, CSc. - historische grammatica, vergelijkende taalkunde en frisistiek
- Sectie letterkunde
- Dr. Lianne Barnard, MA, BA - oudere letterkunde en afrikanistiek, tevens plaatsvervangend hoofd van het instituut
- Mgr. Iwona Piotrowska - moderne letterkunde, film- en theaterwetenschap, literatuurtheorie
- Mgr. Lucie Smolka-Fruhwirtová - moderne letterkunde, i.h.b. poëzie van na WO II, receptie van Nederlandse en Vlaamse literatuur in Tsjechië
- extern medewerker: Prof. dr. hab. Stefan Kiedron - hoogleraar oudere letterkunde en receptie van de Nederlandstalige cultuur in Centraal-Europa, voorzitter van de staatsexamencommissie
- Sectie praktisch Nederlands
- Drs. Bas Hamers - zakelijk Nederlands en conversatie
- Mgr. et Bc. Milan Krí - taalverwerving, didactische opleiding en Nederlands voor bijvakkers, tevens beëdigd tolk-vertaler
- doctoranda Mgr. Pavlína Knap-Dlouhá - juridisch Nederlands en terminologie
- extern medewerker: prof. dr. dr. h.c. Jos Wilmots - hoogleraar zakelijk Nederlands
- Administratie
- Mgr. Iva Jancíková, secretaresse en beheerster van het instituut
De curricula
Op dit moment verzorgt de vakgroep drie curricula:
- een curriculum Nederlands en/of Afrikaans en/of Fries als bijvak
Er worden op twee of drie niveaus cursussen van één jaar (90 minuten per week) Nederlands, Afrikaans en Fries aangeboden. Deze cursussen geven geen recht op een diploma. Geïnteresseerde studenten kunnen wel het Certificaat Nederlands als Vreemde Taal behalen.
- een driejarig curriculum Zakelijk Nederlands met een aansluitend tweejarig mastercurriculum Nederlandse Filologie gericht op Vaktaal
De studenten krijgen in het propedeusejaar vooral een inleiding op het Nederlands en de Nederlandstalige literatuur, een cursus Land en Volk, en veel oefeningen taalverwerving aan de hand van de audiovisuele methode Spreken is Zilver van o.a. M. Klapwijk. Voorts wordt gewerkt met Uitspraak Nederlands van L. Beheydt e.a. Naast het Nederlands volgen de studenten tevens economie bij de vakgroep Economie van de faculteit. De totale studielast is 180 ECTS. De studie wordt afgesloten met een bachelorscriptie en een mondeling staatsexamen.
Wie het bachelorexamen met succes heeft afgelegd, kan na een toelatingsexamen op het niveau Profiel Praktische Taalvaardigheid van het CNaVT (in het Europees Refentiekader Talen ongeveer niveau B2) verdergaan met de masterfase die gericht is op de specialisatie. In deze fase worden ook studenten van andere universiteiten aangenomen op voorwaarde dat zij het bachelordiploma bezitten.
- een driejarig bachelorcurriculum Nederlandse Filologie met een aansluitend tweejarig mastercurriculum Nederlandse Filologie
De propedeusefase is vrijwel gelijk aan die van de studie Zakelijk Nederlands. De bachelorfase van de studie bestaat uit een algemene inleiding op het vak, waarin alle literaire periodes aan bod komen, er grammaticale inleidingen worden gegeven en de studenten grondig vertrouwd raken met de Nederlandse grammatica, incl. de terminologie. In het laatste jaar worden er ook uren vertalen en tolken gegeven.
Wie het bachelorexamen met succes heeft afgelegd, kan na een toelatingsexamen op het niveau Profiel Praktische Taalvaardigheid van het CNaVT (in het Europees Refentiekader Talen ongeveer niveau B2) verdergaan met de masterfase die gericht is op de specialisatie. In deze fase worden ook studenten van andere universiteiten aangenomen op voorwaarde dat zij het bachelordiploma bezitten. Beide studiefasen worden altijd met een tweede hoofdvak gecombineerd.
geplande studierichtingen
Bij de nationale accreditatiecommissie in Praag is een tweejarige bidiploma masterstudie Nederlands Tolken en Vertalen als B-taal, aan te bieden in samenwerking met het HIVT van de Universiteit Antwerpen aangevraagd.
De taken en de kwalificaties van de student-assistent
Van de student-assistent wordt verwacht dat deze gedurende één semester deelneemt aan het curriculum van de vakgroep. De vakgroep is gemiddeld jong - de gemiddelde leeftijd is 32 jaar - zodat aansluiting geen probleem zal vormen. Tijdens de aanwezigheid van de student-assistent zal deze worden belast met het geven van twee werkgroepen, elk van 90 minuten.
De voorkeur van de vakgroep gaat uit naar een taalkundig georiënteerde student, waarbij een student die een goede inleiding generatieve taalkunde kan geven en/of een student met goede vaardigheden bedrijfscommunicatie, zakelijk Nederlands, juridisch taalgebruik de voorkeur verdient, dit omdat de meeste medewerkers literair georiënteerd zijn. Een student die kan worden ingezet bij de lessen taalverwerving is echter ook van harte welkom.
De student dient bij voorkeur in haar of zijn masterfase te zijn. De student-assistent zal worden begeleid door de docent onder wiens verantwoording het aan te bieden vak valt. De universiteit verzorgt in beginsel huisvesting op de campus Neredín aan de westkant van Olomouc (ca. 20 minuten per tram van de universiteit bij het eindpunt van de tramlijnen 2 en 5). De student-assistent krijgt in beginsel de beschikking over een eigen werkplek in de lectorenkamer van de vakgroep.
Kandidatuur
Je kan je kandidaat stellen bij het hoofd van de vakgroep ass.-prof. dr. Wilken Engelbrecht: wilken@ffnw.upol.cz of bij mgr. Iva Jan?íková (nederlandistika@seznam.cz). De kandidaatstelling dient in het Nederlands te gebeuren vergezeld van een korte cv. en motivatiebrief.
De sollicitatieprocedure is in principe per 1 oktober van het lopende jaar afgesloten.
Wegwijzer – Colofon – Contact – Vrijwaring – Opmerkingen en reacties
